Tags

, , , ,

Vervroegd pensioen

800px-Bust_Alexander_Severus_Louvre_Ma1051_n1

Alexander Severus

In maart van het jaar 235 ging keizer Alexander Severus, op verzoek van zijn soldaten, met vervroegd pensioen. Het verzoek werd enigszins dwingend gebracht, namelijk met een mes tussen de ribben. Het was het roemloze einde van de Severische dynastie en een omineus begin van een nieuwe periode van ongeveer 50 jaar: de Crisis van de Derde Eeuw (of de Militaire Anarchie, als je dat leuker vindt klinken).

Niet dat het daarvóór nou zo goed ging. De regeerperiode van Alexander Severus, van 222 tot 235, werd gekenmerkt door de ene crisis na de andere. Alexander was slechts 13 toen hij door ambitieus gemanouvreer van zijn grootmoeder tot keizer werd gekroond, na het vroegtijdig en gewelddadig overlijden van zijn neef Elagabalus. Je kunt je afvragen hoe je dit als oma je kleinzoon aan kon doen, maar bedenk dat na de moord op een keizer zijn familieleden vaak de volgende slachtoffers waren. De enige manier om te overleven was om dan zelf maar de macht te grijpen.

Niet díe Alexander

Alexander Severus rolde van de ene ramp in de andere. De Romeinen kregen in het Midden-Oosten klappen van het Sassanidische Rijk (een opvolger van dat andere vervelende Parthische Rijk). Alexander trok in de voetsporen van zijn Macedonische naamgenoot en poogde de Sassaniden te verslaan. Hoewel veel grondgebied werd terugveroverd werden de Romeinen volledig verslagen bij de stad Ctesifon, midden in het huidige Irak. Alexander Severus moest genoegen nemen met een vernederende wapenstilstand (dat hij was vernoemd naar Alexander de Grote maakte dit alleen maar meer vernederend).

Soldaten vóór de bonuscultuur

De Romeinse legers waren al niet blij. De soldaten dachten mopperend terug aan de heerschappij van keizer Caracalla, de voorganger van Elagabalus, die hen voortdurend geld had toegestopt. De bonuscultuur had de Romeinse schatkist echter volledig uitgeput en Alexander Severus had weinig keus: hij haalde de broekriemen van zijn soldaten aan. Ondertussen stroomde er Romeins geld naar de Sassaniden als herstelbetalingen voor de oorlog. Je kunt je al voorstellen wat de reactie was: “De keizer geeft geld aan onze vijanden en laat zijn eigen soldaten in de kou staan!” Roddels dat de keizer én het beleid gedomineerd zouden worden door Alexanders moeder droegen niet echt bij aan zijn toch al beroerde populariteit.

MuiteRijn

Toen in 233 ook nog eens de Germanen begonnen huis te houden aan de Rijngrens was de crisis compleet. Alexander Severus trok, samen met zijn moeder, naar de noordgrens om de problemen daar onder controle te houden. Het werd een fiasco. De soldaten waren de demotivatie zelve en stonden op het punt om te muiten. Hierom besloot Alexander om niet de strijd aan te gaan met de Germanen, maar in plaats daarvan vredesonderhandelingen te starten. Ook hier beloofde hij de Germanen tot tribuutbetalingen, zolang ze zich maar rustig zouden houden.

Loyaliteit te koop (nu in de bonus)

Mad Max Thrax

Mad Max Thrax

De woede van de Romeinse soldaten bereikte een kritieke grens. Ze wisten dat als er een nieuwe keizer gekroond zou worden ze waarschijnlijk een bonus zouden krijgen (om hun ‘loyaliteit’ af te kopen, iets waarbij de grootste optimist niet anders dan cynisch bij kan kijken). De optelsom moet niet veel moeite hebben gekost: in 235 kroonden de legers van Pannonia hun bevelhebber Maximinus Thrax tot keizer. Dit was een weloverwogen en doordachte beslissing: Maximinus had hen namelijk een hoge bonus beloofd.

Het begin van een crisis

Het duurde niet lang voordat Alexander Severus gedwongen afzwaaide. Kort na Maximinus’ machtsgreep werden hij en zijn moeder in hun legertent bij het huidige Mainz vermoord. De Derde Eeuw was niet vriendelijk voor keizers met financieel inzicht.

Maximinus Thrax was de eerste van een reeks soldatenkeizers. De bijna 50 jaar durende Crisis van de Derde Eeuw was begonnen.

Lees verder…

Advertenties