Tags

, , , , , ,

Romeinse historische bronnen richten zich voornamelijk op de belevenissen en karakters van mannen. Als er dan eens gefocust wordt op een vrouw, is het vaak of als zedelijk uithangbord van haar man, of als gifmengster/onzedelijk uithangbord van haar man. Het mag duidelijk zijn dat dit niet echt ruimte laat voor de ware ervaringen van elitaire vrouwen in de Romeinse samenleving. Of valt dat wel mee? Door de regels van de historische bronnen heen kun je vaak meer afleiden dan je op het eerste gezicht denkt.

De Nederlandse schrijfster Nynke Smits ging deze uitdaging niet uit de weg. Ze boog zich over het leven van Sabina (83-136/7 na Christus), de echtgenote van keizer Hadrianus (regerend van 117 tot 138). Het resultaat hiervan was de roman Sabina: Vrouw van Hadrianus.

Hommeles in huize Hadrianus

Het merendeel van de hoofdstukken speelt zich af op Sabina’s en Hadrianus’ latere leeftijd. Het echtpaar is uit elkaar gegroeid en kan nauwelijks meer normaal met elkaar communiceren. Ze wonen in de enorme villa die Hadrianus bij Tivoli heeft laten bouwen en ze zien elkaar niet veel. Vooral niet als Sabina besluit in een eigen boerderijtje aan de rand van de villagronden te gaan wonen. Ze neemt haar toevlucht in haar herinneringen, in de liefde die ze heeft voor haar dienaren (het dichtste wat voor haar bij vrienden komt) en het mijmeren over de jonge Fuscus, een jonge Romeinse aristocraat die voor haar als een zoon is.

Op een dag ontdekt ze echter dat Fuscus in ongenade is gevallen en dat Hadrianus hem zou willen ombrengen. Dit brengt haar ertoe aan een gevaarlijk avontuur te beginnen.

Feiten en fictie

Over het leven van Hadrianus weten we veel, bijvoorbeeld dat zijn homoseksuele geaardheid een publiek geheim was. Ook weten we dat hij op latere leeftijd wantrouwig werd en dat er in de laatste jaren van zijn heerschappij een aantal senatoren op verdachte wijze aan hun einde kwam.

Smits verweeft feiten en fictie perfect met elkaar. De hiaten in onze kennis vult ze elegant op met gebeurtenissen en acties die logisch zijn voor het tijdperk en de mentaliteit. Een mooi detail is dat alle personages die voorkomen in het verhaal achterin het boek op alfabetische volgorde staan. Met een * is aangegeven of het personage historisch is of bedacht door de schrijfster.

In de sandalen van de keizerin

Het verhaal is mooi en relatief kleinschalig (al kom je door goed gebruik van flashbacks overal in het rijk, zelfs in Katwijk!). Verwacht in deze roman geen bloederige veldslagen of ellenlange zwaardgevechten. Integendeel, de lezer weet alleen van vechtpartijen omdat een ooggetuigenverklaring bij Sabina belandt. Maar denk niet dat het verhaal niet onderhoudend is. Er is een voortdurende spanning tussen Sabina en haar echtgenoot en je weet, gezien je de gebeurtenissen slechts door haar ogen bekijkt, nooit wat er in Hadrianus omgaat. Dat de onzekerheid over Hadrianus’ intenties Sabina opbreekt kun je hierdoor zeer goed meevoelen.

De details maken het verhaal af: de beschrijving van Sabina’s klassieke opvoeding, haar ervaringen tijdens haar reis naar Egypte, haar innerlijke beslommeringen en onzekerheden, veelal gevoed door het gedrag van haar man.

Portret van Sabina.

Dit is wellicht nog  het meest indrukwekkend van de roman Sabina: Vrouw van Hadrianus: het plaatst je in de sandalen van de keizerin van het Romeinse Rijk en laat je beseffen dat ze door haar hoge positie nóg minder vrijheid heeft dan de gemiddelde Romeinse vrouw. En als je eenmaal aan die gedachte gewend bent geraakt doet Sabina iets wat niemand verwacht en Hadrianus verbijstert achter laat: ze doet namelijk voor één keer iets drastisch.

Eindconclusie

Een sterk verhaal, goed geschreven, met genuanceerde personages en prachtige details. Één van de beste historische romans die ik het afgelopen jaar gelezen heb. Sterk aan te raden!

Sabina: Vrouw van Hadrianus is uitgegeven door Primavera Pers en te koop op Bol.com.

Advertenties