Crisis!
Naarmate je je meer in het Stoïcisme verdiept merk je dat de principes van de Stoa vaker terugkomen dan je verwacht. Zelf had ik van de week een workshop over crisiscommunicatie, waarbij er een onderdeel ging over stressreacties. De docent beschreef de mogelijke reacties op stress: versnelde ademhaling, gebrek aan focus, nervositeit.

Bij alle reacties stelde hij de vraag: wie doet dit? Wie haalt er snel adem?

Inderdaad, dat doe je zelf.

5519749611_a95070b507

Dit doe je zelf.

Wie heeft er gebrek aan focus?

Dat heb je zelf.

Waar heb je controle over?

Jezelf.

Het was een modern lesje Stoïcisme met als doel mensen te laten zien dat ze meer invloed hebben op hun lichamelijke reacties dan we soms denken.

Gedeeltelijke controle
Maar wat doe je in het geval dat je in een situatie belandt waar je maar gedeeltelijk controle over hebt? Epictetus zou je aanraden om je doelen te internaliseren. Dat is wat we nu gaan doen.

Laten we deze keer als voorbeeld eens een niet Stoïcijn nemen. Keizer Nero! Nou, dat lijkt me een uitstekend rolmodel.

Idols in de oudheid
Nero had het in zijn hoofd geprent dat hij prachtig kon zingen. Wellicht was dat ook zo, maar helaas zullen we dat nooit zeker weten omdat zijn tijdgenoten te bang waren om iets anders dan positief te zijn. Op een mooie avond trad hij op voor de voltallige Romeinse adel (iedereen moest verplicht aanwezig zijn). Na afloop kreeg hij een hardgrondig (want ingegeven door doodsangst) applaus. Hij moet glunderend naar zijn publiek hebben gekeken, totdat zijn grijns verstarde toen zijn ogen op een wat oudere senator vielen. De senator, op de tweede of derde rij, was niet aan het klappen.

Erger nog, hij was in slaap gevallen tijdens Nero’s optreden.

17163256766_7403f85b64_b.jpg

Wat je ook doet: val niet in slaap!

Controlfreak
De senator zelf werd vriendelijk doch dwingend verzocht een einde aan zijn leven te maken voor deze belediging. Nu zou je kunnen denken dat de moraal van het verhaal is dat je nooit in slaap moet vallen tijdens een voorstelling (dat ook natuurlijk), maar relevanter is de manier waarop Nero in het leven staat.

Hij treedt op in een situatie waar hij niet volledige controle over heeft, ondanks het feit dat hij de keizer is. Zijn antwoord is om controle uit te oefenen door angst te zaaien, maar dit is alleen maar een schijncontrole.

Waar heeft hij wel volledige controle over?

  • Zijn ademhaling en zijn zangstem
  • De zuiverheid van zijn gezang (daar komt natuurlijk talent bij kijken, maar veel valt te trainen)
  • Zijn eigen zenuwen

Waar heeft hij geen controle over?

  • De reactie van het publiek
John_William_Waterhouse_-_The_Remorse_of_the_Emperor_Nero_after_the_Murder_of_his_Mother

“Waarom houdt niemand van me?”

Kijk mij eens!
Nero stond op het toneel met als doel geliefd en bewonderd te worden om zijn kunnen. Dat is, bij uitstek, een extern doel, waar je geen controle over hebt. Hoe goed je ook kunt zingen, er zullen altijd mensen zijn die je muziek, stem of voorkomen niet prettig zullen vinden. Er zullen altijd mensen zijn die negatief op je reageren of simpelweg niet geïnteresseerd zijn.

Het hebben van een dergelijk extern doel is een recept voor ongelukkig zijn. Iedere negatieve reactie (of het uitblijven van een reactie!) zal je innerlijke rust aantasten. En dat allemaal over iets waar je niet eens controle over hebt. Voor de Stoïcijnen een bijzonder onlogische situatie.

Boscoreale_fresco_woman_kithara

Erg Stoïcijns ziet deze muzikante er niet uit, maar zelfs de doorgewinterde Stoïcijnen zouden moeite hebben gehad het los te laten dat iemand over je schouder meekijkt.

Doelen onder controle
Het advies luidt als volgt: internaliseer je doelen en zorg ervoor dat je doelen samenvallen met de zaken die je onder controle hebt. Nero had heel anders op het toneel kunnen staan. Wellicht met de houding: ik ga vanavond mijn uiterste best doen. Mijn gezang moet toonzuiver zijn en ik moet op mijn ademhaling letten. Ik moet mijn zenuwen onder bedwang houden, niet omdat mensen me anders achter mijn rug zullen uitlachen, maar omdat ik het voor mezelf belangrijk vind.

Nero zou gezongen hebben en aan het einde van de avond de slapende senator hebben gezien. En hij zou zijn schouders hebben opgehaald en naar huis (of nou ja, naar zijn Gouden Paleis) zijn gegaan, met een voldaan gevoel omdat hij zijn uiterste best heeft gedaan (en wellicht met een paar verbeterpunten in zijn hoofd voor de volgende keer).

De senator zou nu nog leven. Of in ieder geval 1950 jaar geleden.

Advertenties