Tags

, , , , , , , , ,

Na de verpletterende Slag bij het Teutoburgerwoud pasten de Romeinen hun strategie aan. De grote veroveringsambities verdwenen in de koelkast en de prioriteiten werden bijgesteld. In plaats van een nieuw blik met migraine open te trekken verschoof de nadruk op het consolideren van de al bestaande hoofdpijndossiers in de vorm van Gallië en de lage landen ten zuiden van de Rijn.

Neuroses en nachtmerries
Om de veroverde gebieden te beschermen was het nodig om voor fatsoenlijke grensbewaking te zorgen. Voordat de Romeinen hun enigszins rigide stempel op Europa drukten waren groepen mensen voortdurend in beweging, op zoek naar een plek om neer te strijken, op de vlucht voor andere groepen, of gewoon omdat het kon. Dit neurotisch aandoend heen en weer gereis was een nachtmerrie voor de planmatige Romeinen, die gewend waren aan steden en dorpen met een honkvaste bevolking, waarvan je de hoofden daadwerkelijk kon tellen zonder dat ze alle kanten op zwermden en dito kon belasten.

Om te voorkomen dat rondreizende groepen uit de Germaanse gebieden over de grens zouden trekken en de Romeinse beschavingsprincipes zouden frustreren, én te voorkomen dat de Romeinse gebieden het slachtoffer zouden worden van Germaanse plundertochten, werd er een indrukwekkende grens opgericht: de Romeinse Limes.

travelingnomads

Met moeite gevonden: een vreedzaam plaatje van Germaanse nomaden. De meeste afbeeldingen spelen in op die oude Romeinse angsten van plunderingen, brandende steden en algehele oncontroleerbaarheid.

Een houten gordijn daalt neer
Het principe was simpel. Houten forten werden afgewisseld met kleinere wachtposten. De verschillende grensposten lagen nooit ver van elkaar, een rennende soldaat zou altijd binnen een half uur zijn collega’s bereiken. Een dreigende doorbraak van Germanen kon dan ook snel worden doorgegeven, zodat versterkingen op tijd konden worden opgetrommeld. Daarnaast werd het humeur en de bewegingen van de volkeren aan de andere kant van de rivier voortdurend in de gaten gehouden.

De Limes was overigens absoluut geen Berlijnse Muur in de zin dat er geen contact was tussen de grensbewoners. Er was absoluut sprake van handel en uitwisseling. In sommige gevallen konden volkeren vragen om te mogen immigreren, bijvoorbeeld in ruil voor het leveren van hulptroepen.

Patroulie-am-Limes---RoemerWelt-Rheinbrohl_01

– “Dus ja, ik zei dus tegen die Germaanse horde: niet over dat weiland lopen! Het is een Ro-mijnenveld! Hahaha. Haha. Ha.”

– “Ha…” …was ik maar gladiator geworden…

De forten van de Limes
In Nederland begon de Limes in het huidige Katwijk aan de Rijn, of beter gezegd, in zee bij Katwijk. Het toenmalige Romeinse fort, Brittenburg, is nu door de Noordzee verzwolgen. Andere voorbeelden van forten zijn Matilo, tegenwoordig het Archeologisch Park Matilo in Leiden; een Romeins fort bij Woerden, één onder het Domplein in Utrecht (te zien in DOMunder). Nijmegen, specifiek het Kops Plateau, had een Romeinse legerplaats en gold waarschijnlijk als het lokale hoofdkwartier van waaruit de verdediging van de provincie Germania Inferior gecoördineerd werd. Veel van de manschappen op de Limes waren auxiliares, hulptroepen afkomstig van lokale volkeren.

limesVlammen en pannen
De Limes bleek een stabiele grens en de Romeinse keizers konden zich een tijd lang met een gerust hart op hun eigen eigenaardigheden storten. Maar toen in het jaar 69 de spanningen binnen het Romeinse Rijk hoog opliepen over het opvolgingsvraagstuk na de dood van Nero begonnen de grensvolkeren zich te roeren. Terwijl de Romeinse legioenen zuidwaarts trokken in het spoor van generaals met keizerambities (het Vierkeizersjaar, weet je nog?) sloeg de vlam ook in het noorden in de pan.

De Bataven, een tot voor kort vriendelijke volk dat hulptroepen leverde voor de Romeinse legioenen, kwam in opstand. Vriend en vijand kwam al snel tot de ontdekking dat een houten grens, zelfs in een vochtig klimaat, vrij goed brand.

De volgende keer in de Romeinse Limes Zomer-special: de Bataafse Opstand! Iets waar Nederlanders om de één of andere reden nog altijd trots op zijn.

 Benieuwd naar wat er allemaal te doen is op de Romeinse Limes?

Advertenties