De Romeinse keizers hadden een enorm scala van mogelijkheden om het vermogen van het Rijk er doorheen te jassen. Tegenwoordig houden we landen en banken overeind met krankzinnige bedragen, maar in de Romeinse tijd was dit niet veel anders.

Belastinggeld voor nijlpaarden
Het structureel buiten de deur houden van ongewassen bos-, steppe- en woestijnbewoners was een enorme kostenpost voor de keizers. Al die soldaten die betaald, bevoorraad en behuisd moesten worden. Daarnaast werden keizers ook nog eens geacht om steeds spectaculairdere evenementen te organiseren. Je moest op z’n minst je voorgangers proberen te overtreffen. Na een keizer als Trajanus, met zijn ‘Spelen’ van honderd dagen lang, was dat bijna niet meer te doen. Zoals een regisseur van actiefilms zichzelf iedere keer weer moet overtreffen wat betreft de originaliteit van zijn explosies, zo werden de Romeinse keizers gedwongen om de grenzen van het absurde op te zoeken in de vorm van, bijvoorbeeld, zeeslagen in het Colloseum of epische schermutselingen tussen nijlpaarden en Christenen.

Nijlpaarden zijn, in tegenstelling tot Christenen, nogal prijzig.

Het is toch fijn om te weten dat je belastingcenten nuttig besteed worden.

Het is toch fijn om te weten dat je belastingcenten nuttig besteed worden.

Persoonlijk microklimaat
Daarnaast had je nog de architectonische prestatiedruk. Wilde je als keizer iets blijvends achterlaten, dan moest je op z’n minst een paleis ter grootte van een modern vliegveld laten bouwen, of een badhuis waarvan de plafonds zo hoog zijn dat het gebouw een eigen microklimaat ontwikkelt. Ook dit soort nuttige projecten maakten een onuitwisbare indruk op de schatkist en de chronisch gestreste accountants die haar poogden te beheren.

Weerbericht voor de warme baden: 's middags kans op neerslag.

Weerbericht voor de warme baden: ’s middags kans op neerslag.

Doorschijnende goudtekorten
Alsof dit allemaal nog niet genoeg is wordt de rijkseconomie ook nog eens uitgehold door goudtekorten. De Romeinse elite raakte al voor het jaar 0 verslaafd aan zijde gewaden. Heel leuk, voor de niet-preutsen althans, maar de producent ervan, China, accepteerde alleen goud als betaalmiddel. De Zijderoute werd een goud-aderlading waar Rome slechts nutteloze (in economisch opzicht dan, de doorkijk-jurken droegen ongetwijfeld bij aan elitaire blijdschap) zijde stoffen voor terug kreeg.

Zo werd de Romeinse schatkist uitgeput door de eindeloze War on Barbarians, op de langere termijn zinloze prestigeprojecten en statusgevoelige overconsumptie. Zie daar gerust een politiek statement in.

Zijde als één van de redenen van de val van het Romeinse Rijk?

Zijde als één van de redenen van de val van het Romeinse Rijk?

Geen Wiskunde-A
Vanwege alle creatieve methoden om van de inhoud van de schatkist af te komen moesten er ook net zo creatieve middelen bedacht worden om meer geld in te zamelen. Het heffen van extra belastingen is een beproefd middel door de eeuwen heen, te pas en te onpas gebruikt door regeringen die op de Middelbare School geen Wiskunde-A in hun vakkenpakket hadden en niet de capaciteit hadden om een begroting sluitend te krijgen.

Potentiële geldmachines
Een tweede optie is het leger, een kostenpost zolang het alleen maar ergens op een hoek van het rijk staat te hangen, maar een potentiële geldmachine zodra het over de grens wordt ingezet als georganiseerde bandietenbende. Een overwinning op barbaren levert immers materiële rijkdom op in de vorm van grondstoffen én slaven. En gratis figuranten die éénmalig in te zetten zijn tijdens ‘Spelen’.

Opofferingsgezindheid
Een ander effectief middel om iets aan de deplorabele staat van de schatkist te doen is slechts voorbehouden aan de keizers die zich niet lieten weerhouden door zoiets beperkend als wetten of goede manieren. Met het toepassen van de juiste druk was het mogelijk om rijke senatoren ervan te overtuigen dat het beter voor het rijk was (of in ieder geval voor hun toekomstige nabestaanden) om ‘vrijwillig’ een einde aan hun leven te maken, waarna het grootste gedeelte van hun rijkdommen toekwam aan de schatkist.

Bij gebrek aan medewerking nam de keizer het ongetwijfeld moeilijke besluit om de hele familie van de aan-het-leven-vasthoudende senator in ballingschap te sturen, hetzij uit het rijk, hetzij uit het land der levenden, waarna alle eigendommen werden overgedragen aan de staat. Een effectieve manier om je begroting rond te krijgen. Laat het Rutte niet horen.

Veel senatoren vonden de dood in de badkuip, omdat het warme water het bloed sneller uit de doorgesneden polsen deed stromen.

Veel senatoren vonden de dood in de badkuip, omdat het warme water het bloed sneller uit de doorgesneden polsen deed stromen.

De uitvinding van het benefietconcert
Keizers als Caligula en Nero zouden helemaal creatief zijn geweest. De verhalen overgeleverd uit historische bronnen klinken zo bizar dat het moeilijk te geloven is (en we moeten er vanuit gaat dat het misschien helemaal niet waar is). Caligula zou een bordeel hebben geopend in zijn paleis waarin hij vooraanstaande vrouwen uit de Romeinse elite zou hebben laten werken. De opbrengst ging direct naar de schatkist.

Nero, wat je ook over hem kan zeggen, deed in ieder geval zelf het werk: hij zou het benefietconcert hebben uitgevonden waarin hij zelf de hoofdrol speelde. De senatoren zouden verplicht zijn geweest om kaartjes te kopen. Op in slaap vallen, door Nero’s gezang heenpraten of niet hard genoeg applaudiseren stond de uiteraard volstrekt redelijke doodstraf. Op doodstraf volgde inbeslagname van eigendommen, dus effectief gezien sneed dat zwaard aan twee kanten.

En gek genoeg is Nero toch nooit de geschiedenis in gegaan als de gedroomde fondsenwerver.

En nu ter zake…
Eigenlijk is alles hierboven een inleiding op de werkelijke reden dat ik deze post schrijf. Zelf heb ik namelijk ook een creatieve manier bedacht om mijn eigen schatkist te spekken. Ik speel al een tijdje met de gedachte om advertenties in te zetten om daadwerkelijk iets te verdienen aan mijn Romeinen-passie. Zolang ik geen boek heb geschreven is dat de enige manier.

Advertenties bleken echter lastig, vanwege het feit dat ik voor veel zaken helemaal geen reclame wíl maken! En ik weet hoe de advertentietool van Google werkt… ik vind het onwenselijk om mijn arme lezers bij de posts over zeeslagen te tracteren op cruisevakantie-aanbiedingen, bloot te stellen aan reclame over barbecue-installaties naast de Christenverbrandingen van Nero, zonnebanken onder de neus te duwen in de context van Elagabalus.

Nee, ik wil zelf controle hebben over wat ik toon op mijn blog.

Howdy, partner!
Toen kwam het Partnerprogramma van Bol.com op mijn pad. Één van de opties van dit partnerprogramma is dat je zelf bepaalt naar welke producten in de webwinkel je linkt. Ik kan er voor kiezen dat dit alleen maar Romeinen-gerelateerde zaken zijn, die ook nog eens samenhangen met het onderwerp van de post in kwestie.

Zodra een lezer van dit blog op de bol.com-link klikt en een aankoop doet ontvang ik een commissie van tussen de 6-8% op het aankoopbedrag. Een leuk extraatje voor iets dat ik gewend ben toch te doen. Dat ik me hiervoor heb opgegeven gaat overigens niets doen met de inhoud van dit blog.

Om het uit te testen gelijk hieronder een selectie aan interessant leesvoer over de Romeinen. Als je tóch iets aan zou willen schaffen kun je dat net zo goed via deze links doen. Je maakt mij er in ieder geval blij mee.

Ik heb een selectie van gemaakt in de volgende categorieën:

Let op: de boeken zijn Nederlands- en Engelstalig door elkaar. En er staan ook e-books tussen. Mocht je iets anders nodig hebben, dan kun je gewoon doorklikken naar het totale assortiment. Het maakt namelijk niet uit wat je koopt.

Bedankt voor de support!

Advertenties