Tags

, , ,

De Romeinenweek zit er weer bijna op, maar op de valreep leggen we, na het Kops Plateau en Museum Het Valkof, nog een laatste bezoek af: het Torenmuseum Valkenburg (wat is dat toch met al die valken?)! Dit is Valkenburg aan de Rijn in Zuid-Holland, om precies te zijn, niet die in Limburg.

Valkenburg is een dorp dat, aan de oevers van de Rijn, tussen Leiden en Katwijk in ligt. Het dorp is momenteel voornamelijk bekend als thuisbasis van de musical Soldaat van Oranje, maar ik beloof de lezer hardgrondig daar verder niet op in te gaan. Wat ik veel interessanter vind is het feit dat Valkenburg gebouwd is op de funderingen van een oud Romeins castellum, een fort op de Romeinse limes. De op één na laatste van de limes. Verder stroomafwaarts had je alleen nog het fort bij Katwijk. Sinds het begin van deze eeuw zit er in de toren van de Valkenburgse kerk een klein museumpje over de geschiedenis van deze plek.

Op gemakkelijke fietsafstand van mijn persoonlijke legerplaats is het een schande dat ik hier niet eerder ben geweest. Maar ik heb het goedgemaakt! Hierbij mijn verslag.

De tentoonstelling
Voor het luttele bedrag van € 1,20 koop je een entreekaartje. Als je er tenminste op de juiste dag staat. De reguliere openingstijden zijn zeer beperkt, maar het schijnt mogelijk te zijn om een afspraak te maken. Check de Torenmuseum Valkenburg website voor meer informatie.

De centrale vraag is, uiteraard, is het dat waard?

De tentoonstelling is uitgesmeerd over de verschillende etages van de toren waarin het museum gevestigd is. De etages (en dus zaaltjes) zijn bijzonder klein. Twee van de etages gaan over de Romeinse periode, de rest van WOII. De Romeinse zalen gaan vooral over de geschiedenis van het castellum van Valkenburg. En daar komen we natuurlijk voor!

foto 1(2)

Aan tafel! Dit is leuk gedaan: een tafel vol met Romeinse ingrediënten en bijbehorende recepten. Ik ben blij dat ik als vegetariër onder de Garum, de Romeins gefermenteerde-vissaus, uitkom.

Een fort voor moederdag?
Het Romeinse castellum heette Praetorium Agrippinae. Het fort zou rond het jaar 39 gebouwd zijn onder leiding van keizer Caligula en vernoemd naar zijn moeder Vipsania Agrippina. Mogelijk is het onderdeel geweest van Caligula’s uiteindelijk niet uitgevoerde plannen om Britannia binnen te vallen.

Op basis van de vondst van een wijnvat afkomstig van de keizerlijke wijngaarden zou het zelfs kunnen dat Caligula ZELF aanwezig was. We weten dat hij een periode heeft rondgehangen in deze contreien, dus dit is zeker niet onmogelijk. Interessant om te zien dat hij wel degelijk zaken voor elkaar heeft gekregen (los van het niet binnenvallen van Britannia). De historische bronnen zijn immers niet bijster enthousiast over Caligula.

foto 2(2)

Verhelderend! De locatie van het Romeinse fort gerelateerd aan het huidige stratenpatroon van Valkenburg.

Altijd weer die Bataven…
Net als op het Kops Plateau ging dit fort in het jaar 69 in vlammen op tijdens de Bataafse opstand. Nadat de rust hersteld was werd het castellum hersteld en uiteindelijk, rond het jaar 180, in steen opgetrokken. De legereenheden die hier verbleven waren honkvast. Een dorp vormde zich iets ten zuiden van het fort en stroomopwaarts werd een versterkte voorraadschuur gebouwd. Het moet een levendige gemeenschap zijn geweest.

foto 4

Ooh, shiny!

Kort maar krachtig
De tentoonstelling slaagt er in, in maar twee zalen (!), een goed beeld te geven van de opkomst, bloeitijd en ondergang van het castellum. Ook krijg je een idee van het archeologisch onderzoek dat hier is verricht. Ik kwam een oude bekende tegen in de vorm van archeoloog Van Giffen, over wiens echtgenote, Guda Duyvis (zelf ook een archeologe) ik mijn bachelorscriptie schreef. Van Giffen heeft jarenlang opgegraven in Valkenburg.

foto 3(2)

Is dit niet gaaf? De zool van een Romeinse sandaal, bewaard gebleven in het grondwater. Hoeveel Romeinse mijlen moet hierop gemarcheerd zijn?

Eind van het Latijn
En dan is het museum op. Dat wil zeggen, het Romeinse gedeelte. Voor de meer algemene-geschiedenis-fans zijn er nog een paar zalen over de Tweede Wereldoorlog en Valkenburg. Gezien de militaire luchtbasis bevond het dorp zich midden in het oorlogsgeweld in de meidagen van 1940. Ondanks alle kaartjes met, voor de leek, onbegrijpelijke aanvals- en/of verdedigingsplannen (vooral heel veel pijlen en dikomlijnde cirkels) en verroeste Duitse helmen werd mijn aandacht getrokken door de muurteksten met daarop indrukwekkende persoonlijke verhalen van de Valkenburgers.

Het mag duidelijk zijn, voor alle limes-fans out there die toevallig in de buurt zijn: bezoek vooral dit museum. De tentoongestelde objecten zijn bijzonder, de teksten informatief en het lokale perspectief leuk.

Dat was het! De Romeinenweek 2015 zit erop. Nu gaan we op naar de Romeinse Limes Zomer, want ja, een dag geen Romeins evenement is een dag niet geleefd!

En, bedenk ik me terwijl ik terug naar mijn bivak fiets; wordt het niet hoog tijd voor Soldaat van de Limes the Musical?

Advertenties