Tags

, , , , , , ,

Vóór december 2014 had ik nog nooit van het Kops Plateau gehoord. Vandaar dat ik hierbij de fout maak om aan te nemen dat jij als lezer er ook nog nooit van hebt gehoord. Dat is beter voor mijn ego.

Het Kops Plateau is deel van een ijstijd-stuwwal waar de stad Nijmegen gedeeltelijk op gebouwd is. Het is een unieke, on-Nederlandse plek. Het Kops Plateau torend tientallen meters boven het overstromingsgebied van de grote rivieren uit en het is daarmee een zeer opvallende én strategische locatie. En, in dijkloze eeuwen, handig als je droge voeten wilt houden.

Een strategische locatie? Op de grenzen van het Romeinse rijk? Dan kun je wel raden naar wat er in de grond zit…

Rondleiding over het plateau
In december 2014 werd ik benaderd door Stichting Kops Plateau met de vraag of ik geïnteresseerd was over hen te schrijven. De dag dat ik niet wil schrijven over Romeinen moet nog aanbreken (dat zou een dag zijn die ik niet wist dat zou komen) dus ik was vol enthousiasme! Het enige probleem was dat ik de plek helemaal niet kende.

Tot 2 mei 2015! Op de eerste dag van de Romeinenweek 2015, was er een rondleiding op het Kops Plateau. Die mocht ik natuurlijk niet missen! Met collega Romeinen-fan Matthijs stonden we om 12 uur klaar bij het plateau. Hierbij mijn verslag.

De rondleiding werd verzorgd door geschiedenisstudent Emiel, stagiair bij Stichting Kops Plateau en trok veel bekijks. Naast geïnteresseerden uit de buurt waren er verschillende journalisten aanwezig. Ik was blij om te zien dat er zoveel interesse was in de geschiedenis van het landschap.

Kops Plateau 164

Qua archeologica is er op dit moment niet veel te zien op het Kops Plateau, maar het landschap alleen al maakt een bezoek meer dan de moeite waard!

De makreel van Drusus
En interessant was het! Op het Kops Plateau stond waarschijnlijk een Romeins commandocentrum rond het jaar 0. Mogelijkerwijs was dit de plek waar generaal Drusus, stiefzoon van Augustus en broer van de latere keizer Tiberius, zijn militaire campagnes tegen de Germanen coördineerde. Als hij niet zo onhandig was geweest om van zijn paard te vallen was niet Tiberius maar Drusus waarschijnlijk keizer geworden.

Het is de enige (teruggevonden) grote commandoplaats in het gebied en er zijn bijzondere vondsten gedaan. Zo is er een Spaanse makreel gevonden in de latrines (waarschijnlijk bedorven tegen de tijd dat die arriveerde). Spaanse makreel was geen basisvoedsel voor de gemiddelde legioensoldaat (althans niet buiten Spanje).

Kops Plateau 193

Reconstructie van het hoofdkwartier en de bijbehorende opslagplaats.

Een scheepslading vondsten
Een steenworp verderop op het plateau lag een legionairskamp dat ruimte zou hebben geboden aan zo’n 5000 man, aanhang niet meegerekend. Ik was verrast door de enorme hoeveelheid archeologische vondsten: 400.000 individuele stukken (sommige erg klein, zoals aardewerkfragmenten, maar toch!). Maar het is niet gek als je ziet dat deze stuwwal langere tijd gebruikt is als militaire basis.

Nog één zaak…
Een andere fascinerende vondst was de verzilverde plak van Aquilius, maar daar hoort een mooi verhaal bij.

Kops Plateau 241

De plak van verzilverd brons is tegenwoordig te zien in het Valkhof Museum in Nijmegen.

Een goed getimede opstand
In het jaar 69 (Vierkeizersjaar, klopt!) breekt er een grote opstand uit in de Lage Landen. De Bataven, tot dan toe bondgenoten van de Romeinen, beginnen voor zichzelf. Het moment was goed gekozen, de meeste Romeinse legers waren druk bezig elkaar het leven zuur te maken. Op het Kops Plateau was slechts een groepje veteranen onder leiding van een zekere Aquilius gevestigd.

Dit verhaal staat gelijk aan al die politierechercheurs die nog maar één week hoeven te overleven voordat ze met verdiend pensioen mogen. Je weet al van te voren dat het niet goed kan gaan. Zo ook Aquilius. Nog even en hij had zijn 25 jaar dienst afgerond. Maar het mocht niet zo zijn. Tacitus vertelt dat Aquilius, dappere soldaat dat hij was, de tegenaanval inzette.

…voor het pensioen
Tacitus rondt het verhaal niet af. Maar dankzij een unieke archeologische vondst (en politiefilms) kunnen we met enige zekerheid zeggen hoe het afliep.

In een opgraving in de resten van het hoofdkwartier werd een verzilverde plak gevonden. In betere tijden zat deze bronzen plak vast aan de persoonlijke spullen van Aquilius, zijn naam staat erop.

De aanvoerder is nooit meer teruggekomen om zijn spullen op te halen.

Kops Plateau 168

Niet alleen de rondleiding was mooi, maar het weer ook!

Goede voortekens
Terwijl Emiel dit vertelde kwam er tussen de bomen een majesteuze buizerd vandaan. Uiteraard had ik net mijn camera opgeborgen, dus je zult me op mijn woord moeten geloven. De Romeinen zouden dit een goed voorteken hebben gevonden!

De strijd van de archeologen
Waar Romeinen en Bataven streden, vochten ook archeologen op leven en dood. Nou ja, voor hun carrière dan (ik zie ze nu elkaar te lijf gaan met troffels en theodolieten). In de eerste helft van de 20ste eeuw werd het Kops Plateau platgetrapt door verschillende Leidse archeologen. Bewapend met opvattingen uit de 19e eeuw, maar met opgraaftechnieken uit de 20ste, kwamen ze om te bewijzen dat de Bataafse hoofdstad op het Kops Plateau moest hebben gelegen. Een interessante episode, maar niet voor nu.

Kops Plateau 184

Hoeveel verhalen heeft het Kops Plateau nog te vertellen?

Een goed begin
Dit was nog maar een glimp van wat het Kops Plateau onze kennis over het verleden te bieden heeft. Ik ben erg benieuwd naar de plannen van de Stichting met het gebied en ik zal ze op de voet blijven volgen.

Op woensdag 6 mei is er nog een rondleiding, maar daarna zullen er ongetwijfeld meer komen, dus hou de Kops Plateau Facebookpagina in de gaten!

Na de rondleiding bezochten we het Valkhof Museum, lees vooral verder…

Advertenties