Ik heb het even uitgesteld om bij te komen van het Week-van-de-Klassieken-geweld, maar nu, aan de vooravond van de Romeinenweek, is het tijd om naar één van de grootste militaire nederlagen van de oudheid te kijken.

Voor zolang geschiedenis-besef niet is wegbezuinigd in de vercommercialisering van de samenleving zal de Slag bij Cannae nagalmen in het gemeenschappelijk bewustzijn. En dat is niet eens zo heel onterecht.

Weg met de twijfelaarFired-300x300
Hoewel dictator Quintus Fabius Maximus effectief tijd gerekt had met zijn guerrillastrategieën was de Romeinse senaat niet overtuigd. Vooral niet toen Hannibal de belangrijke bevoorradingsstad Cannae in Zuid-Italië in handen kreeg. De haviken in de Romeinse politiek riepen dat ze het beter konden dan de twijfelachtige dictator. Het geduld was op. De dictator werd de laan uitgestuurd.

Want veldslagen werkten wel?
Terug naar de vertrouwde strategie van grootschalige veldslagen! Het voordeel van het dictatoriale tijdrekken was dat het Romeinse leger opnieuw was opgebouwd na de eerdere verliezen bij de Trebia en het Trasimeense Meer. De nieuw-benoemde consuls hadden dus weer voldoende levens te verspillen.

Met een immens leger gingen consuls Lucius Aemilius Paulus en Gaius Terentius Varro in het jaar -216 bij Cannae de slag aan met Hannibal. Het Romeinse leger bestond volgens schattingen uit de oudheid uit zo’n 100.000 man. Absurde aantallen als je denkt aan de bevoorradingsproblemen in een treinloos tijdperk; zelfs in de door spoorboekjes gereguleerde Eerste Wereldoorlog was het aanslepen van zoveel voedsel en wapens een hoofdpijndossier. Hoe het ook zij, het Romeinse leger had in ieder geval de numerieke meerderheid.

Voorspelbare arrogantie
De Romeinse legioenen stonden op de traditionele wijze in rijen opgesteld, met de sterkste infanterie in het centrum. Hun Carthaagse en Gallische tegenhangers waaierden uit in een halve cirkel. Hannibal rekende op de voorspelbare arrogantie van de Romeinse generaals en hij werd niet teleurgesteld.

battle-of-cannae-slaughter

“Yes, we cannae!”

In de tang
De slag begon en het centrum van het Romeinse leger maakte snel terreinwinst. Zo snel, dat de linker en rechter vleugel een beetje achterop raakten. Dit was waar Hannibal op mikte. Hij liet zijn eigen centrum zich terugtrekken terwijl zijn linker- en rechtervleugels om de Romeinse flank heen trokken. Het compacte Romeinse leger werd vervolgens, zonder dat de aanvoerders het in de gaten hadden gehad, omsingeld door Carthagers.

Het was een slachting. Volgens sommige bronnen vielen er 100 Romeinse doden per minuut. Bij een veldslag die 8 uur duurde. Mensen worden pacifist voor minder.

Consul Paulus kwam om, net zoals oud-consul Gnaeus Servilius Geminus. Alleen Varro kon ternauwernood ontsnappen.

Battle_of_Cannae,_215_BC_-_Initial_Roman_attack

Voor de kaartfans onder ons: een kaartje!

Militaire inspiratie
Hannibals tangbeweging was een revolutionaire strategie die perfect was uitgevoerd. Tot in de 20ste eeuw zouden generaals hem proberen na te bootsen, Von Schlieffen bijvoorbeeld, de rampzalige militaire plannenmaker die het Duitse Rijk in de Eerste Wereldoorlog deed storten met de belofte dat het Franse leger op deze manier binnen enkele maanden verslagen zou kunnen worden.

640px-Hannibal_Slodtz_Louvre_MR2093

Hannibal telt (of grabbelt?) de ringen van de gedode leden van de Romeinse equites-klasse.

We weten hoe dat afliep.

Opnieuw tijd voor paniek
Maar liep het zo anders af bij Hannibal? De Romeinen waren verpulverd. Het Italisch schiereiland was onverdedigbaar. Zuidelijke steden als Capua en Tarentum liepen over naar Carthago. Op Sardinië brak een opstand uit en in Rome heerste een staat van apocalyptische paniek.

Het uitgelezen moment voor een gecoördineerde aanval op Rome zelf zou je denken?
Hannibal besloot anders. In plaats van gebruik te maken van de totale ontreddering van de Romeinse Republiek verschanste hij zich in de hak van de Italische laars. Één van zijn commandanten zou hem hebben toegebeten: “Je weet hoe je een overwinning moet behalen, maar niet hoe je deze moet gebruiken!”

Depressiviteit alom
De enorme veldslag bij Cannae, en de krankzinnig hoge verliezen, deed nauwelijks iets voor het verloop van de Tweede Punische Oorlog. Nóg een vergelijking met de veldslagen van de Eerste Wereldoorlog.

Het wordt niet snel deprimender dan dat.

De volgende keer: je kende de Muur van Hadrianus, je kende de Chinese Muur… maar ken je ook de Muur van Hannibal?

Advertenties