Tags

, , , ,

Een historische vergadering
Na de Slag bij het Trasimeense Meer, terwijl de Romeinse senatoren paniekerig een vacature voor een waarnemend dictator plaatsten, kwamen Hannibal en zijn commandanten bij elkaar. De Carthaagse strategie liep vooralsnog op rolletjes, waarschijnlijk beter dan de Carthagers zelf hadden verwacht en ongetwijfeld waren ze verbaasd over hun eigen successen. Net een half jaar na aankomst in Italië waren de Romeinen op eigen  bodem zo goed als verslagen en was Rome een rijpe vrucht die alleen maar geplukt hoefde te worden.

Wat nu te doen?

Helaas weten we niet wat er besproken is tijdens dat belangrijke overleg in Hannibals staftent. Er zijn geen Carthaagse bronnen overgeleverd (ze stonden bekend als beroerde notulisten), dus het is onbekend hoe men uiteindelijk tot de cruciale beslissing is gekomen. Nemen we Rome in, of niet? Het was een keerpunt in de geschiedenis…

hannibal en co

Op de vraag wie er dit keer zou notuleren bleven alle Carthagers zoals altijd strak naar de kaart kijken.

Een eindeloze serie toevalligheden
Keerpunten in de geschiedenis hebben me altijd aangesproken. Het gevoel dat een bepaalde cruciale beslissing of samenloop van omstandigheden de wereld zoals wij die kennen heeft gevormd, maar dat het heel goed volledig anders had kunnen lopen. Het is relativerend als je ziet dat je de huidige wereld kunt beschouwen als het resultaat van een eindeloze serie toevalligheden en slecht-gefundeerde beslissingen door mensen die niet precies wisten wat ze aan het doen waren.

Daarnaast is het een fijne sport om, totaal zinloos, te bedenken hoe de wereld er had uitgezien als die-en-die heerser/generaal/profeet niet (of juist wel!) zo jong was overleden. Hoe verder je terug gaat in de tijd, hoe complexer en onmogelijker dit wordt.

Actiepunt geschrapt
En dan beland je, al voorzien van een flinke dosis hoofdpijn, bij Rome en Hannibal. En de vergadering in de staftent.

We kennen alleen de conclusie van het overleg en wat sporadische, Romeinse, overleveringen. Hannibal zou de knoop uiteindelijk hebben doorgehakt en besloot iets wat zijn troepen niet konden waarderen.

Hij liet Rome met rust en gaf de opdracht om naar het zuiden te marcheren.

Wat als?
De inname van Rome had vrijwel zeker het einde van de Tweede Punische Oorlog betekend. De Republiek was onthoofd geweest, met de meeste senatoren in Hannibals handen en een verse waarnemend dictator als jackpotprijs. Hannibal zou de leiding hebben gehad in de daaropvolgende onderhandelingen, met als uitkomst op z’n minst dat Sicilië, Sardinië en Corsica weer terug in Carthaagse handen zouden zijn gekomen. Zware herstelbetalingen, gedwongen ontwapening en een algehele malaise hadden Rome naar de bedelstaf teruggebracht, terwijl Galliërs en voormalig-bondgenoten waar mogelijk landje-pik hadden gespeeld.

Dit zou, voor Rome, het beste scenario zijn geweest. Als Hannibal de persoonlijkheid had gehad die Romeinse bronnen hem toedichten was het wellicht waarschijnlijker geweest dat hij Rome met de grond gelijk had gemaakt en haar bevolking tot slaaf bestempeld had. Dag Rome. De toekomst is Carthaags.

Spoiler: zo liep het niet, anders had je nu mijn Carthaagse-geschiedenisblog ‘Goede kooplui, slechte kooplui’ zitten lezen.

rome burning

Rome vernietigd in -217. Stel het je voor! De wereld zoals wij hem kennen zou er niet zijn.

Want redenen
Maar waarom toch, Hannibal? Hij was nota bene zelf in het diepe gesprongen, had twee bergketens bedwongen met olifanten en al, had meer risico’s genomen dan een roker in een vuurwerkfabriek. Zijn strategie had zich perfect uitgevouwd, los van het spoor van dode olifanten dat hij achterliet. Zijn leger was groter dan ooit. Waarom koos hij ervoor om Rome te negeren en naar het zuiden te trekken?

Uit alles wat de Carthaagse generaal ervoor gedaan had, en uit alles wat hij erna nog zou doen, blijkt dat hij over het algemeen prima wist wat hij deed. Het sparen van Rome, op dit cruciale moment, was hoogstwaarschijnlijk een weloverwogen beslissing. Misschien dacht hij dat Rome meer manschappen had dan in werkelijkheid. Of wellicht wilde hij geen kostbare tijd kwijt zijn aan een lange belegering. Kan het zijn dat hij koppig vasthield aan zijn plan van het losweken van Romes bondgenoten?

Of was er een reden die wij met onze 21ste eeuwse blik niet kunnen bevatten? Een slecht voorteken gelezen in de darmen van een geslacht schaap? Een ongelukkige rechtlijnigheid van planeten? Een onbegrijpelijke uitspraak van een geraadpleegd orakel?

We zullen het nooit weten.

Saving Rome, the galactic way.

Kom op jongens, netjes op een rij. We moeten Rome redden!

Niet klaar met Rome
Hannibals leger trok zuidwaarts, nota bene vlak langs Rome (een aantal senatoren ongetwijfeld een hartaanval bezorgend), om vervolgens in het zuiden van het Italisch schiereiland uit zijn dak te gaan. Want hoewel hij Rome zelf spaarde, was hij nog lang niet klaar met het vernietigen van Romeinse legers.

De volgende keer: waarnemend dictator Fabius neemt waar en wacht af. En vindt ook nog eens de guerrilla-oorlog uit.

Advertenties