Tags

, , , , ,

De barbaarse Germanen hebben Rome verwoest! Alweer!

Dat, althans, is de strekking van het Italiaanse nieuws van 20 februari 2015 naar aanleiding van het vernielen van twee monumentale Romeinse pleinen door Feyenoordfans/Feyenoordhooligans (het is mij niet duidelijk waar het één ophoudt en het ander begint, voor het gemak zal ik het maar hebben over Hoolifans). Als archeoloog en algemeen voorstander van het niet verwoesten van oud spul ben ik geschokt, woedend, teleurgesteld en nog minder voetbalfan dan ik al was (voor zover mogelijk; ik denk niet dat de UEFA verschil merkt sinds mijn boycot).

Ik zit nu met de vraag of de barbaarse Feyenoord-stam teruggrijpt op de oude Romeinse traditie van het vrolijk vernietigen van andermans eigendommen naar aanleiding van een suf spelletje?

roma-feyenoord-3-620x372

Waar is dat feestje? Nou, overduidelijk niet hier.

Een kleurrijke sport
Het Romeinse equivalent van voetbal was wagenracen. Vier teams van wagenmenners namen het tegen elkaar op in een race in de speciaal daarvoor gebouwde circussen. De bekendste hiervan is het Circus Maximus, in Rome, dat plek bood aan zo’n 150.000 toeschouwers.

Tijdens zo’n race kon het er heftig aan toegaan en er waren regelmatig ongelukken (al dan niet veroorzaakt door collega-racers). Maar ook buiten de race om ging het hard tegen hard. Er was sprake van vier vaste teams, ieder met hun eigen achterban, politieke voorkeur en geschiedenis: de Groenen, de Roden, de Witten en de Blauwen. Hoolifans van de verschillende clubs gingen regelmatig met elkaar op de vuist en, als de daardoor veroorzaakte onrust de keizer even te gortig werd, werden de races soms tijdelijk verboden.

France-2012-1872b

Wit, blauw, rood… Maar… waar zijn de Groenen? Wraah! Nu word ik boos en ga ik iets totaal ongerelateerds slopen (zolang het maar niet van mij is).

Groen en blauw gepolariseerd
De bekendste Hooligan-rellen van de oudheid vonden plaats in de Laat-Antieke periode, in het jaar 532 in Constantinopel. Justinianus, de laatste die zich met enig fatsoen keizer van het Romeinse Rijk mocht noemen (hij slaagde er in Rome terug te veroveren op de Ostrogoten, maar dat is voor een andere serie blogposts), had vanuit zijn paleis uitzicht op de wagenrennen in het grote Circus van Constantinopel.

Tijd maakt sommige zaken overzichtelijker. De vier rivaliserende teams waren in de loop der eeuwen gefuseerd tot twee: de Groenen en de Blauwen. Naast dat dit lastig moet zijn geweest voor kleurenblinden zorgde dit ook nog eens voor extra polarisatie. De situatie in 532 was gespannen. De belastingen waren hoog, mensen waren boos en een aantal Hooligans waren kort ervoor opgehangen vanwege doelloos, maar in hun ogen ongetwijfeld vermakelijk, vandalisme. Zet daar tegenover onze eigen Feyenoord-Hooligans die maar een fractie hoeven te betalen van wat de restauratie van de beschadigde Bernini-beelden uiteindelijk zal gaan kosten.

De Nika-rellen van Constantinopel
Op 13 januari 532 werden er, in deze broeierige sfeer, wagenraces gehouden. Naarmate de dag vorderde werden de gescandeerde leuzen grimmiger. Het was niet langer “Blauw, Blauw, Blauw” en “Groen, Groen, Groen” (een voorloper van de bijna net zo agressief-klinkende Lingo-leus), maar een gezamelijk en fanatiek klinkend “Nika, Nika, Nika” (Win! Win! Win!). De woede van Blauw en Groen bundelde zich nu samen tegen de autoriteiten. Een woeste massa stroomde het Circus uit en deed wat Hooligans het beste kunnen: andermans spullen slopen. In alle commotie brak er brand uit en werden er hele delen van de stad vernietigd, waaronder de net-opgeleverde Hagia Sofia.

Bewapend door verraderlijke senatoren begonnen de Groenen en Blauwen vervolgens het paleis van Justinianus te belegeren. Het werd er niet beter op toen de rebellerende Hooligans een tegen-keizer aanwezen en senatoren hen openlijk hun steun betuigden. Volgens de overlevering had  keizer Justinianus er bijna de brui aan gegeven; alleen zijn vrouw Theodora slaagde er in hem te weerhouden te vluchten.

justinian-theodora

Keizer Justinianus en Keizerin Theodora, een perfect team.

Blauw met Goud
Door slim in te spelen op het wantrouwen tussen de Groenen en de Blauwen (en bovendien een zak geld over de Blauwe leiders uit te storten) slaagde Justinianus’ adviseur Narses er in een wig te drijven tussen beide clubs. Dit maakte de weg vrij voor een aanval van de keizerlijke wacht op de geïsoleerde Groenen. Naar bleek hadden ze ook gewoon rood bloed.

Naar schatting kwamen er zo’n 30.000 mensen om tijdens de Nika-rellen. Het centrum van Constantinopel, waaronder de Hagia Sophia, moest na afloop volledig opnieuw opgebouwd worden.

Hooliganisme
Je moet het de oude Romeinse Hooligans nageven: hun vernietigingsdrang was in ieder geval gedeeltelijk ingegeven door de behoefte aan politieke verandering. Dat is iets waar je de Feyenoord-Hoolifans niet van kunt beschuldigen.

De conclusie: de oeroude filosofie van het Hooliganisme is in de loop der tijd afgezwakt van een middel tot politieke verandering tot een simplistisch fenomeen van vernielen om het vernielen omdat men te lui is om zelf iets op te bouwen.

Of het is dat laatste altijd geweest. Dat klinkt waarschijnlijker.

Wij zijn Romeinen
Naar aanleiding van het vandalisme door de Nederlandse Hooligans is er een inzamelingsactie gestart genaamd Wij Zijn Romeinen. Dit om geld in te zamelen om de schade te vergoeden. Bezoek de site en bekijk wat wij samen voor Rome kunnen doen!

Advertenties