Tags

, , , ,

In december van het jaar -218 strompelden de restanten van Hannibal’s leger Noord-Italië binnen. Verkleumd, gedemoraliseerd en ondervoed werden ze al snel geconfronteerd met een vijandelijk leger van Liguriërs, een Keltisch-Gallisch volk dat in de streek rond het huidige Milaan leefde. Let wel: dit gebied was nog lang niet onder Romeins bewind gebracht. Ondanks de deplorabele toestand van Hannibals leger werden de Liguriërs genadeloos verslagen door de veel professionelere Carthagers.

Nu dat hij een voet op Italische bodem heeft gezet is het tijd om Hannibals plannen uit de doeken te doen.

Hannibals meesterplan
Als je naar kaarten van de Romeinse Republiek kijkt lijkt het alsof Rome absolute heerser is over het grootste deel van het Italisch schiereiland. Maar schijn bedriegt! Wat in de simplistische kaart-realiteit een duidelijk machtsgebied is, hing in werkelijkheid van allianties, bondgenootschappen en onevenwichtige vriendschapsbanden aan elkaar. Rome was het centrum van een complex geheel aan bondgenootschappen met andere naburige stadstaten. Dit impliceert een soort van gelijkwaardigheid die er overigens niet was. Rome was oppermachtig en gebruikte militaire en economische dreigementen om ‘bevriende’ steden onder de duim te houden.

Hoewel deze wankele en complexe situatie Rome veel militaire en diplomatieke macht gaf, was het ook haar achilleshiel. Wat als Rome haar bondgenoten niet meer kon beschermen tegen een vijandelijk leger? Wat als Rome zichelf niet meer kon beschermen? Dan zou de Romeinse invloedsfeer sneller instorten dan een gemiddelde toespraak in de senaat duurde. Dat, althans, was Hannibals hoop.

Rood is voor de Romeinen bevriend gebied. Maar voor hoe lang nog?

Rood is voor de Romeinen bevriend gebied. Maar voor hoe lang nog?

Rome had weinig vrienden bij de Keltisch-Gallische volkeren in Noord-Italië. Hier slaagde Hannibal er met beloftes en giften in nieuwe soldaten te werven om zijn armzalige leger aan te vullen. 90.000 soldaten, als we de historische bronnen mogen geloven, maar laten we dit voor de zekerheid halveren. Een tweede Den Helder dus! Een leger dat groot genoeg was om een aardige deuk in de Romeinse linies te slaan.

Gerommel in Noord-Italië
Ik zou nu kunnen verzanden in een beschrijving van chaotische troepenbewegingen, kleine schermutselingen, vergeten heldhaftigheden en heroïsche last stands; smeuïig gemaakt door middel van nietszeggende plattegronden met pijlen, strepen en onleesbare legenda’s.

Laten we het erop houden dat, na een paar weken gerommel in Noord-Italië, consul Scipio (één van de broers die Hannibal niet had kunnen onderscheppen ten noorden van Massilia) in de stad Placentia (het huidige Piacenza) aan het herstellen was van een zware verwonding. De steeds nerveuzer wordende senaat gaf consul nummer 2, Sempronius Longus, de opdracht met zijn troepen naar Placentia af te reizen om daar Hannibal tot staan te brengen.

B5H1umaIEAEtwcT

“Ten aanval! Voor Rome! Voor de consul! Voor ontbijt!”

Het was een vervelend moment om er achter te komen dat het systeem van twee kapiteins op één schip niet ideaal was. Longus vertrouwde Scipio niet en verzweeg cruciale strategische informatie voor hem (van het soort ‘ik ga Hannibal morgen aanvallen, misschien wil jij ook wat troepen bijdragen?’).

De slag bij de Trebia
Longus ging enthousiast de strijd aan met het leger van Hannibal. Hij stelde zijn soldaten op, maar (en dit is het moment dat alle lui-stoelgeneraals meewarig hun hoofd schudden) had er niet voor gezorgd dat zijn soldaten een goed ontbijt hadden gehad. Om de situatie nog soldaat-onvriendelijker te maken moesten de Romeinse legionairs de steenkoude rivier de Trebia doorwaden. Verkleumd en uitgehongerd stonden ze vervolgens voor Hannibals geharde troepen, die gewend waren Alpen als ontbijt te eten.

Toen de legionairs ook nog eens bij verrassing van achteren aangevallen werden was het gedaan met het moreel. Het leger sloeg massaal op de vlucht. De helft van het Romeinse leger wist te ontkomen, maar niemand kon ontkennen dat dit een zware nederlaag was.

De consuls en de overlevende soldaten trokken zich haastig terug uit het noorden. In zijn eerste weken in Italië had Hannibal niet alleen nieuwe bongenoten gevonden, maar ook de Romeinen een pijnlijke dreun toegebracht. De weg naar centraal Italië, en Rome, lag open.

Wordt vervolgd!

[Deze reeks is naar aanleiding van de Carthago tentoonstelling in het Rijksmuseum van Oudheden. Voorts ben ik van mening dat deze Carthago tentoonstelling bezocht moet worden.]

Advertenties