Tags

, , , , , , , ,

Door de Den Helderse volksverhuizing heb ik vorige keer hopelijk duidelijk gemaakt wat voor krankzinnige onderneming Hannibals tocht over de Alpen moet zijn geweest.

Alleen focussen op Alpen en olifanten geeft echter een vertekend beeld, want het lijkt dan alsof de Romeinen ondertussen lijdzaam afwachten tot een enorm verkleumd Carthaags leger als een lawine Noord-Italië in komt rollen. Dat was zeker niet het geval.

Super Scipio Bros.
De Romeinse generaals en broers Gnaeus Cornelius Scipio en Publius Cornelius Scipio (vanaf nu noemen we ze de Scipii, dat is het beste voor iedereen) waren met vloot en leger op weg naar het Iberisch schiereiland om daar Carthagers een kopje kleiner te maken. Halverwege, aan de kust van Zuid-Gallië, lag de Griekse handelsstad Massilia (inderdaad, het huidige Marseille), een bondgenoot van Rome. Hier onderbraken ze hun reis om voorraden in te slaan.

Bij een routine verkenningstocht van de Romeinse cavalerie ten noorden van Massilia stuitten de cavaleristen op een groep concullega’s van Carthaagse zijde. Een schermutseling en een achtervolging later stonden de Romeinen tot hun verbijstering praktisch ín het kamp van Hannibal. Het was zo’n situatie waar niemand echt gelukkig van werd. De olifanten moeten nerveus met hun poten geschuiveld hebben zolang de genante stilte voortduurde.

Publius Cornelius Scipio

Publius Cornelius Scipio kijkt nog altijd verbaasd.

Hannibal Surprise
De cavaleristen slaagden er in weg te komen en brachten rapport uit bij de twee Scipii, bij wie het zweet uitbrak. Het Carthaagse leger was veel verder oostwaarts getrokken dan ze hadden verwacht. Nog even en Hannibal zou door het lagere gedeelte van de Cisalpijnse Alpen kunnen trekken en nog vóór de winter de boel in Noord-Italië op stelten kunnen zetten. De trompetten bliezen het leger bij elkaar en al snel marcheerden de Scipii richting Hannibal’s tijdelijke woon- en verblijfplaats.

Toen ze daar aankwamen troffen ze een leeg kamp aan met wat nasmeulende kampvuren en afkoelende olifantdrollen. Hannibal had het gevaar goed ingeschat en was met zijn leger naar het noorden getrokken. De route door de lagere Cisalpijnse Alpen was afgesneden door de Scipii en de enige optie was een omtrekkende beweging maken en één van de noordelijke passen nemen. De beroemde tocht over het hogere deel van de Alpen was niet direct deel van het plan geweest, al helemaal niet in de herfst. Maar het droeg wel bij aan zijn latere reputatie. De Scipii maakten rechtsomkeerd, in de stellige overtuiging dat niemand zo gek was om, met de winter in aantocht, met een leger de Alpen over te steken.

Hannibal_route_of_invasion-en.svgOnnatuurlijk de Alpen op
Voor de olifanten brak het zwaarste deel van de tocht aan. De 36 Afrikaanse olifanten en de ene Aziatische moeten afschuwelijk hebben afgezien, strompelend over besneeuwde bergpaden die veel te smal waren voor deze kolossen. Ze trotseerden kou waarvoor ze niet gebouwd waren en omstandigheden waar ze in een natuurlijke situatie nooit in zouden belanden.

Op de rug van een olifant zitten terwijl die de Alpen oversteekt. YOLO! Enigszins ongeloofwaardig is het wel.

Hoewel de historische bronnen zeer duidelijk zijn over de ratio Afrikaans-Aziatisch, zijn ze dan weer vaag over de overlevenden van de tocht over de Alpen. Sommige bronnen melden dat Hannibal bij aankomst in Noord-Italië nog maar 30 olifanten over had, maar andere bronnen vertellen dat er toch zeker wel 36 omgekomen waren en dat er nog maar één olifant dapper weerstand bood aan de elementen.

De dag van de Aziatische olifant
In deze lezing waren de Alpen bedwongen door die ene buitengesloten, geschoffeerde en eenzame Aziatische olifant. Als dat geen Disney-verfilming in een notendop is, dan weet ik het ook niet meer.

No country for old elephants
Laat die Disney-verfilming maar zitten, want over wat er dan volgt zijn alle historische bronnen het weer roerend eens. De moerassen van Noord-Italië maakten korte metten met de overlevende olifant(en). Het stampen in vochtige grond deed poten rotten waardoor ze nog verder verzwakt raakten. De letterlijke doodsteek kwam uiteindelijk van de kant van de moerasmuggen. Die verspreidden ziektes waar de olifanten simpelweg de weerstand niet meer voor hadden. De aziatische olifant laat nog één keer luid getrompetter horen, om dan in een te zakken en voor altijd te zwijgen.the_elephant_graveyard_by_zipdraw-d56othqZo stierven de olifanten zonder dat ze ooit een Romein van dichtbij hadden gezien. Maar wetende wat een afschuwelijke lijdensweg een veldslag voor ze was geweest, was dat misschien maar goed ook.

Want de volgende keer gaan we er aan geloven. De eerste echte veldslag tussen Carthago en Rome op Italiaans grondgebied: de slag bij Trebia.

Consulbloed zal vloeien…

[Deze reeks is naar aanleiding van de Carthago tentoonstelling in het Rijksmuseum van Oudheden. Voorts ben ik van mening dat deze Carthago tentoonstelling bezocht moet worden.]

Advertenties