Toegegeven, in mijn laatste blogpost over het einde van de Eerste Punische Oorlog ben ik te kort door de bocht gegaan, zoals jullie terecht aangaven in de honderden telegrammen en dreigmails die ik ontving. Waavoor dank.

Ik gaf namelijk aan dat de eilanden Corsica en Sardinië door Rome waren buitgemaakt na de oorlog. En dat is waar, maar ook kort door de bocht. En ik ga nu vertellen waarom.

Van supermacht naar underdog
Het komt vaker voor: een grootmacht komt in een zware oorlog terecht, waardoor de aanvankelijk onzichtbare zwakheden van het rijk plotseling aan het licht komen. In het geval van Carthago bleek de zwakheid ‘m te zitten in het huurlingleger.

Het op de been houden van huurlingen gaat prima zolang je er het geld voor hebt, maar de Eerste Punische Oorlog had de Carthaagse economie zwaar beschadigd. Daarnaast was de schatkist leeg en was Rome niet mals met het eisen van herstelbetalingen. Carthago had schulden, vooral bij de huurlingen die waren ingezet om te vechten tegen Rome.

MY07b-bUYOSZ.878x0.Z-Z96KYq

Wat denk je dat dit soort operaties kosten?

‘Hulp’ uit onverwachte hoek
Pogingen om het huurlingleger na de oorlog op te splitsen en minder dan het beloofde bedrag uit te betalen liepen op niets uit. Na wat schermutselingen in de buurt van Carthago zelf barstte het conflict uit tot een grootschalige opstand waar het verzwakte Carthago nauwelijks tegen was opgewassen. Libiërs en Numidiërs kwamen in opstand tegen de Fenicische machthebbers, ondersteund door zo’n 20.000 woedende huurlingen.

En Rome? Rome ondersteunde aanvankelijk haar oude vijand. Dit was uiteraard volledig gebaseerd op eigenbelang. Een geplunderd Carthago kon immers geen herstelbetalingen uitkeren. Het was prima om Carthago te zien lijden, maar het mocht niet ten koste gaan van je eigen schatkist. Rome liet Carthaagse gevangenen vrij en verstoorde de handelsmogelijkheden van de huurlingen.

Een gevecht tot de creatief uitgevoerde dood
Romeinse historici merkten op dat de huurlingoorlog de meest wrede oorlog ooit was: beide kanten zouden onmenselijke wreedheden hebben begaan. Dit maakte op den duur een staakt het vuren (staakt het steken?) onmogelijk. De oorlog zou pas over zijn bij de totale vernietiging van één van de strijdende partijen.

In 283 voor Christus was het uiteindelijk zover. De twee huurlingleiders werden na een bloedige veldslag gevangen genomen en plichtsgetrouw gelynchd, gekruisigd en gecastreerd, niet noodzakelijkerwijs in die volgorde. De huurlingoorlog was voorbij…

Kruisigen was zeker niet voorbehouden aan Romeinen.

Kruisigen was zeker niet alleen voorbehouden aan Romeinen.

De kortste oorlog van de oudheid
…maar één eilandje bood nog altijd moedig weerstand! Een kleinschalige huurlingopstand was uitgebroken op Sardinië. Carthago was er nog niet aan toe gekomen om deze neer te slaan toen opeens Rome zich er mee ging bemoeien. Romeinse afgezanten gooiden berooid, verzwakt en noodlijdend Carthago verwijten voor de voeten dat de Carthaagse marine aanvallen had uitgevoerd op Romeinse schepen. Onwaarschijnlijk, als je kijkt naar de staat van het ooit zo trotse rijk. Het laatste wat ze konden gebruiken was een provocatie van Rome.

Rome liet de ‘provocatie’ ondertussen niet aan zich voorbijgaan en verklaarde Carthago wéér de oorlog. Maar de wanhopige machthebbers lieten het niet zo ver komen. In wat één van de kortste oorlogen van de oudheid moet zijn geweest gaf Carthago zich ogenblikkelijk over. De prijs: Sardinië en Corsica (en nog een enorme smak bovenop de al torenhoge herstelbetalingen).

Nieuwe costa’s
Om te zeggen dat Carthago aan de grond zat zou onrecht doen aan de staat van het rijk. De situatie was nijpend. De tijdens de oorlog opgeklommen familie van de Barca’s (waar we nog meer over gaan horen) kreeg de opdracht om het rijk uit te breiden in de enige richting die nog niet door Romeinen of woestijn afgesloten was: het Iberisch schiereiland.

Maar ook Rome’s oog richtte zich steeds meer op het Westen. Donkere wolken begonnen alweer samen te pakken…

Lees verder op het Iberisch Interbellum (of wederopbouw voor roofridders).

[Deze reeks is naar aanleiding van de Carthago tentoonstelling in het Rijksmuseum van Oudheden. Voorts ben ik van mening dat deze Carthago tentoonstelling bezocht moet worden.]

Advertenties