Tags

, , , , ,

Carthago, rivaal, aartsvijand en uiteindelijk slachtoffer van Rome, spreekt al eeuwenlang tot de verbeelding. Van 27 november 2014 tot 10 mei 2015 zijn Carthaagse topstukken uit allerlei internationale musea bijeengebracht in de tentoonstelling ‘Carthago’ in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden. Hierbij een verslag!

Carthago RMO

Made in Carthage: Egyptische kapsels, Griekse amandelvormige ogen. Van alle markten thuis!

Verhalende topstukken
Het leek mij een ambitieus idee om de volledige geschiedenis van de stad te vertellen aan de hand van zo’n 300 topstukken. We hebben het immers over een enorme tijdschaal: van de stichting in de 9e eeuw voor Christus tot de vernietiging van de stad in 146 voor Christus door de Romeinen, om dan de draad weer op te pakken met de tweede stichting onder Augustus tot aan het begin van de middeleeuwen in de 6e eeuw na Christus. Met het bevatten van grofweg zo’n 1400 jaar is het een Carthago crash course!

Maar wie zegt dat dat erg is? De tentoonstelling is zeer ruimtelijk opgezet en volgt een (chrono)logische route. De eerste zaal vertelt het verhaal van de eerste fase van Carthago op de klassieke ‘opkomst en ondergang’ manier. Stichtingsverhalen, multiculturele invloeden, handelswaren en religieuze zaken volgen elkaar op.

Grieks marmer, Griekse kledij, maar een Carthaagse sarcofaag.

Grieks marmer, Griekse technieken, Griekse kledij, maar een Carthaagse sarcofaag.

Olifanten en scheepsrammen
Uiteindelijk eindigt de zaal bloederig met de Punische Oorlogen: zeeslagen, olifanten en Hannibal. Een fantastisch stuk hierbij is de metalen scheepsram die in de baai van Carthago is teruggevonden. Het mag duidelijk zijn dat je dit ding niet in je scheepsromp geboord wilt hebben…

Scheepsram Carthago

“Prepare for ramming speed!”

Eendrachtig Carthago
In 146 voor Christus hakten de Romeinen de knoop over Carthago door. De stad werd gezien als een bedreiging en hierom vernietigd (de Romeinen hadden het druk dat jaar, ook de Griekse stad Corinthe maakten ze met de grond gelijk). Ruim een eeuw lang lagen de postapocalyptische restanten te verstoffen, totdat keizer Augustus, met zijn bekende pragmatisme, besloot de stad als Romeinse nederzetting te herstichten. Hoe je ook over Carthago dacht, het had een briljante strategische positie voor een op de zee gerichte stad.

De tweede zaal behandelt het opnieuw gestichte Romeinse Carthago, ook wel bekend als Colonia Iulia Concordia Carthago, of wel Julia’s Nederzetting van Eendrachtig Carthago (een naam duidelijk gebaseerd op oud zeer). De Julia in de naam is de dochter van Augustus (later verbannen naar een onbewoond eilandje, oh de Eendrachtigheid!).  Dankzij de strategische positie was de stad al snel weer een rijke handelsplaats en, uiteindelijk, zelfs de derde stad van het Romeinse Rijk, na Rome en Alexandrië. In deze zaal viel vooral op hoezeer de oude Carthaagse stijl nog in zwang was, met gestileerd vormgegeven godinnen en beelden met dierenhoofden. Een topstuk in de Romeinse zaal was een ingenieuze marmeren zonnewijzer.Zonnewijzer Carthago Rijksmuseum van OudhedenDe tentoonstelling eindigt met een mozaïek in Byzantijnse stijl. Je zou bijna vergeten dat de Byzantijnse keizer Justinianus in zijn poging het oude Romeinse Rijk te herstellen Carthago had moeten veroveren op de Vandalen. Een fascinerende episode die een blogpost (of tien) voor zichzelf verdient.

Tentoonstelling als militaire haven
Beide zalen toonden een animatie van de stad zoals deze er in de respectievelijke periodes uit zag, met een afwisselende focus op verschillende zones van Carthago. Het viel me op dat dit het enige beeldmateriaal was dat daadwerkelijk de site liet zien. Maar niet getreurd! De ronde opzet van de vitrines bootst de militaire haven van het oude Carthago na, een plaats van mythische proporties en de nachtmerrie van menig Romeinse generaal. De haven kon 170 oorlogsschepen herbergen en het eiland in het midden bevatte het oudste bekende droogdok, een Carthaagse uitvinding.

Essentie van Carthago
Prachtige archeologische stukken die een duidelijk verhaal ondersteunen. Dit is de essentie van Carthago en dit maakt het tot een mooie, klassieke overzichtstentoonstelling. Reken er op dat je na je bezoek nog veel meer over Carthago wilt weten. Het is een perfecte introductie en het smaakt naar meer! Ik voel een serie blogposts aankomen over de strijd tussen Rome en Carthago…

Blogreeks Carthago vs. Rome

Zie voor meer informatie Carthago in het Rijksmuseum van Oudheden.

Carthago Rijksmuseum van Oudheden

Advertenties