Tags

, , , ,

In de buitenwijken van Budapest, aan de oever van de Donau, liggen de opgravingen van de Romeinse stad Aquincum. Het is makkelijk te bereiken vanuit het centrum en aan te raden voor iedereen die iets met de oudheid heeft. Maar ik ga er vanuit dat je iets met de oudheid hebt, want waarom zou je anders over de Romeinen gaan lezen?

Compulsief hokjesdenken
Ak-ink zou de nederzetting geheten hebben voordat de Romeinen de naam fonetisch in het Latijn omzetten. Oorspronkelijk woonden er de Eravisci, een Keltische stam die je wat mij betreft direct weer mag vergeten. De Romanisatie was kennelijk zo geslaagd dat ze volledig van de aardbodem verdwenen zijn, net zoals de oorspronkelijke nederzetting overigens. Zoals overal waar de Romeinen hun legioensadelaars plantten stak hun compulsieve gedragsstoornis om alles te ordenen in rechthoeken de kop op.

Aquincum is daarmee een doorsnee welvarende Romeinse stad geworden. Twee rechte, haaks op elkaar staande straten vormen de kern. Op de kruising van de twee straten ligt, voorspelbaar voor zo’n beetje iedereen die ooit een Romeinse stad heeft bezocht, het forum. Vanuit de twee hoofdwegen lopen (wederom zo haaks mogelijk) smallere straten. Haaks daarop lopen weer steegjes tussen de gebouwen door, sommige zo smal dat je blij bent dat er weinig meer van de muren overeind staat. ‘S avonds in het donker moet het benauwend zijn geweest, met of zonder fakkel.

Aquincum Budapest

Rechte straatjes. Hét teken dat de Romeinen ergens zijn geweest.

Inferieur Pannonia
In 106 na Christus leek het keizer Trajanus handig om het redelijk hapsnap bij elkaar gesprokkelde rijk te ordenen in logische provincies. Aquincum kwam hierbij als winnaar uit de bus en werd bestempeld tot hoofdstad van Pannonia Inferior, een provincienaam die, in tegenstelling tot Hispania, Britannia of Germania, geen enkele moderne waarde meer heeft.

De bestemming tot hoofdstad was een belangrijk moment voor Aquincum. Dit hield in dat de provinciale gouverneur met zijn gevolg zou neerstrijken in de stad. Ook dit deed veel voor de welvaart. Daarnaast groeide de nederzetting uit tot kuuroord, net zoals het moderne Budapest, door de warme bronnen in de regio. Als je nu door het opgegraven deel van de stad loopt valt het op dat de helft van de gebouwen uit badhuizen bestaat. De inwoners moeten behoorlijk schoon zijn geweest (of in ieder geval doorweekt). Na het baden konden ze zich op z’n Romeins laten vermaken in de twee amfi-theaters van de stad. In de winter konden de rijkere inwoners genieten van de geneugten van centrale verwarming. Het leven was er zo slecht nog niet.

Aquincum Budapest

Door de holle bakstenen werd hete lucht of stoom getransporteerd. Dé oplossing voor al dat koude marmer. De slaven die het systeem draaiende hielden snakten ondertussen ongetwijfeld naar wat kou.

Lugdunum Aquincum?
Maar Aquincum bestaat eigenlijk uit twee onderdelen. Een tweede nederzetting ligt een paar kilometer naar het zuiden en was bewoond door de legioenen die belast waren met de verdediging van de Limes. Jawel! Aquincum was een soort Romeins Utrecht of Nijmegen. De Donau was net zo’n grens voor het Romeinse Rijk als de Rijn was. Dit verklaart mede de rijkdom van de stad: de Limes was over het algemeen een prima plek om handel te drijven.

Het is goed mogelijk (maar helaas niet zeker) dat onze (of in ieder geval mijn) grote held Marcus Aurelius in Aquincum een aanzienlijk deel van zijn filosofische werk “De Overpeinzingen” heeft geschreven. De stad was namelijk een belangrijke uitvalbasis tijdens de oorlogen die speelden, na 167, het jaar van de barbaar, aan de andere kant van de Donau.

Aquincum Budapest

Muurschilderingen van bijna 2000 jaar geleden… dat wordt nooit oud!

Mythische speeltuin
Naast een aanzienlijk deel van de resten waar je doorheen kunt lopen is Aquincum voorzien van een mooi museum met virtual reality spelletjes, videoreconstructies en een nerveus mannetje dat vraagt of je alsjeblieft geen foto’s wilt maken. Daarnaast is er voor de kinderen een speeltuin met Griekse mythes als thema en staan er verschillende verrekijkers opgesteld die, als je er tenminste doorheen kijkt, een beeld geven van hoe de stad er in de Romeinse tijd uit heeft gezien, ten opzichte van de ruïnes van nu.

Het spijt me om dit te moeten zeggen, maar hier kunnen veel archeologische sites in Italië nog wat van leren.

Aquincum Budapest

Ook bijzonder om een Romeinse opgraving in herfstkleuren te zien. Prachtig!

Advertenties