Tags

, , , , ,

Na Magnus Maximus hebben we nóg een keizer met een pijnlijk gekozen naam: Honorius. In 395 werd hij op 11-jarige leeftijd tot keizer gekroond van het in snel tempo afbrokkelende West-Romeinse Rijk. Het was tijdens zijn ‘heerschappij’ dat Rome voor het eerst in 800 jaar werd geplunderd (in 410, door Alaric, koning/stamhoofd/roofridder/groot-moefti van de Ostrogothen), terwijl Honorius, ‘de eervolle’, zich verschanst hield achter de muren van de Adriatische stad Ravenna. Eerlijk is eerlijk, veel had hij er waarschijnlijk niet aan kunnen doen, gezien het feit dat veel van de factoren die leidden tot de chaos in West-Europa dateerden van ver voor zijn geboorte. Wellicht had zijn bemoeienis zaken alleen maar verergerd. We zullen het nooit weten.

Wat we ook niet weten, is de precieze toedracht rond de bijna mythische evacuatie van Britannia. Wat altijd goed is, want nu kunnen we het scenario uitkiezen wat ons het meeste aanspreekt! Het leven van een oudheidkundige kan heel mooi zijn.

Scenario 1: Evacuatie! De stormloop op de laatste trireem.
Vrouwen, kinderen, senatoren en potentiële toekomstige keizers eerst! In 410 zou de opdracht gegeven zijn om Britannia te evacueren. De legioenen die nodig waren voor verdediging van het eiland maakte het al eeuwenlang een blok aan het keizerlijke been. Honorius, niet gehinderd door enig gevoel van eer, hakte de knoop door om Britannia op te geven. De legioenen zouden dan ingezet kunnen worden voor mep-de-Frank-competities in Gallië en wellicht zelfs Rome redd… oh, is dát die rookwolk?… mep-de-Frank-competities dus.

Dit is de oudste theorie over het einde van Romeins Britannia. De enige bron uit die tijd is een vaag decreet waarin Honorius stelt dat een aantal steden (plekken?) meer onafhankelijkheid krijgen. Één van deze plekken lijkt vaag te verwijzen naar een streek in Britannia. Vaag, want de steden in de rest van het decreet liggen allemaal in Zuid-Italië. Ik weet niet of we veel van Honorius kunnen verwachten, maar een basale beheersing van de topografie van zijn eigen rijk toch wel? Toch?

De trireem missen doe je maar één keer...

De trireem missen doe je maar één keer…

Scenario 2: De nationalisten: ‘ga van ons gazon af!’
Deze theorie duikt voor het eerst op in die fantastische 19e eeuw. Één van de vele uitvindingen van die tijd is het nationalisme, waar we dagelijks, samen met treinen en elektriciteit, nog veel plezier van hebben. Als goede nationalist begin je uiteraard met het herschrijven van de geschiedenis van het gebied waar je toevallig vandaan komt. Want ja, dat straalt ook op jou af!

Nationalistische Britten vonden het eigenlijk maar niets, dat verhaal dat de Romeinen hen in de steek hadden gelaten. Veel leuker klinkt het als je zegt dat jouw voorouders de Romeinen Britannia uitgetrapt hebben! En waarom ook niet? Los van het feit dat er geen historische bronnen zijn die dit bevestigen en er archeologisch gezien geen sporen zijn van een groot conflict in Britannia zelf. Maar da’s bijzaak.

Nog zoiets leuks van nationalisten. Meestal hebben ze domweg geen gelijk.

Victorian_Men

– “By Jove, I am certain we kicked the Romans out!”- “Most certainly, old chap, I am also very proud of my Anglo-Saxon heritage.”Applaus voor iedereen die de grap begrijpt!

 

Scenario 3: We’ll be back…
In de twee eeuwen vóór dat pijnlijke jaar 410 was het een aantal keer voor gevallen dat de Britse legioenen naar Gallië werden geroepen ter verdediging van de Limes tegen de Franken/Alannen/Longobarden/ander Germaans volk. Dit was altijd een tijdelijke maatregel om het militaire overwicht naar de Romeinse kant te laten overhellen. Als er genoeg koppen gekliefd werden de legioenen weer terug naar Britannia gestuurd, waar, tegen die tijd, de Picten veelal onrustig werden en dringend gekliefd moesten worden.

Naar mijn idee is dit het meest logische scenario. De Britse legioenen werden naar Gallië geroepen om daar te doen waar ze goed in waren (klieven), maar door de vele Germaanse activiteiten op Romeins gebied kwam het er niet meer van om ze terug te sturen. Integendeel, Honorius had ze veel te hard nodig bij het verdedigen van Ro… zichzelf.

Maar wie weet landen ze ooit weer, op een mistige ochtend in Zuid-Engeland, om hun provincie met gelikte special effects terug te claimen! (Bel me, Hollywood)

We are ba-ack!

We are ba-ack!

Vaarwel Britannia!
Stel je voor: Britannia, na 350 jaar bezetting een vast onderdeel van het Romeinse Rijk, met geromaniseerde, schoongewassen inwoners; al lang niet meer dat zootje ongeregeld dat Julius Caesar en Claudius hadden aangetroffen. Naast geromaniseerd en regelmatig badend waren de Britten afhankelijk geworden voor hun verdediging van de Romeinse legioenen. Oeh, slecht nieuws! Welke legioenen?

Villa’s in Romeinse stijl blijven tot in 430 bewoond en functioneel. In de steden is er na 410 een intrigerende toename aan publieke bouwwerken, alsof er een nieuwe elite opstaat die de zaken wel even zelf gaat regelen. Ook de Muur van Hadrianus blijft bemand, want, Romeins Britannia of niet, die noordelijke Picten zijn nog steeds niet welkom.

Ding-ding "Bring out the dead! Bring out the dead!" Ding-ding

Ding-ding “Bring out the dead! Bring out the dead!” Ding-ding

In de tweede helft van de vijfde eeuw komt er op een pijnlijke manier een einde aan de Britse zelfstandigheid. Naast de Picten en Scotten vallen ook de Angelen, Saksen en ander Germaans gespuis uit continentaal Europa Britannia binnen. De donkere middeleeuwen breken letterlijk de voordeur open.

En laten we wel wezen, van het vertrek van de Romeinen is Britannia nooit meer helemaal hersteld.

Advertenties