Tags

, , ,

keizers sterven jonger

Keizerreclame en het verplichte waarschuwingsbericht.

Bankencrisis? Europese-schuldencrisis? De Romeinen van de derde eeuw na Christus zouden ons schamper hebben uitgelachen. De niet-bestaande krantenkoppen van die tijd zouden moord en brand geschreeuwd hebben. Naast de druk op de grenzen door barbaarse volkeren, de enorme inflatie, de ineenstorting van de economie, de door alle oorlogen, corruptie en machtsmisbruik uitgeputte schatkist, had je nog dat eeuwig terugkerende probleem: keizers zijn sterfelijk.

Opvolgingscrisis
In de derde eeuw brak er een ernstige (soms erfelijke) besmettelijke ziekte uit: dekeizeritis. De eerste tekenen van besmetting was machtsmisbruik en het vergaren van een alleen aan de patiënt loyaal leger. De volgende stap was vaak opmarcheren richting Rome en alle tegenstand uit de weg ruimen. Daar waar de zieke deze fase overleefde (vaak ten koste van andere dragers van de aandoening) kleedde hij zich in een purpere mantel en verviel hij in een soort onwereldlijke megalomaanheid. Niet lang hierna zou de keizeritis-patiënt aan zijn ziekte overlijden, vaak door symptoomverschijnselen als een mes in de rug, vergif in de wijn of een pijnlijke botsing met een stuk metaal tijdens een veldslag.

Imperatortje
Met komende, gaande en langsmarcherende pseudo-keizers verzonk het rijk voorspelbaar genoeg in een chaos. Wannabe’s in de keizerlijke klucht vertoonden steeds minder ambitie. Zo nam Postumus bijvoorbeeld al genoegen met Gallië en Britannia, zoals we eerder hebben gezien. Niet lang nadat het Gallische Keizerrijk weer was opgerold deed de Romeinse admiraal Carausius een greep naar een stukje macht. Hij vond het wel best om zich in 286 na Christus tot keizer te laten kronen over Britannia alleen. En kan je hem ongelijk geven? Het was nu iedereen wel duidelijk dat Rome niet bevorderlijk was voor de gezondheid. Britannia daarentegen was ver weg van al het gekrakeel. Zelfs een keizeritis-patiënt kon hier onder die omstandigheden makkelijk oud worden.

Crisisbeheer
Helaas voor Carausius was er echter een nieuwe man op het toneel verschenen. Een professionele crisisbeheerder die voor even de rust in het rijk zou gaan herstellen. Een man die, in plaats van aan de megalomaanheid van de keizeritis te bezwijken, er voor koos om te delegeren en de macht over het onhandelbare rijk te verdelen.

Keizer Diocletianus

Keizer Diocletianus

Macht verdelen? Je leest het goed! Een keizer die er actief voor koos om macht in te leveren om het regeren te vergemakkelijken was een zeldzaamheid in de derde eeuw. Deze keizer heette Diocletianus. En de kans is groot dat zijn optreden de val van het Romeinse Rijk flink heeft vertraagd.

Leuker kon hij het niet maken
Niet dat Carausius het beleid van Diocletianus op waarde kon schatten. Als een echte keizeritis-patiënt werd hij het slachtoffer van een moordaanslag. De moordenaar was zijn penningmeester Allectus, die de ziekte van zijn oude werkgever overnam en nog drie jaar de keizerlijke scepter zwaaide over Britannia, tot hij in 296 bij een veldslag met een generaal van Diocletianus omkwam. Generaal in kwestie was Constantius Chlorus. Vooral van zijn zoon zullen we nog veel horen.

De crisis van de derde eeuw was bezworen. Nu dat het rijk herenigd was, werd het tijd om te kijken naar de toekomst!

Volgende keer: een vreedzaam vierkeizersjaar?!

Advertenties