Zie ook: Keizer Augustus (4): de weg naar ultieme macht

Losbandigheid troef
Voordat Augustus de ultieme macht bereikte was de Romeinse wereld tientallen jaren van de ene crisis naar de andere geslingerd. De burgeroorlogen hadden een enorme tol geëist van die voor Augustus cruciale grondstof: mensenlevens. Bovendien leidde een verandering van machthebbers vrijwel standaard tot een klopjacht op andersdenkenden uit de elitaire kringen. Sommige oude Romeinse families, wiens bloedlijnen soms wel teruggingen tot de oorlogen tegen Carthago, eeuwen eerder, werden zelfs volledig uitgeroeid. Dit had tot direct gevolg dat er weinig geschikte kandidaten waren bij het aanstellen van magistraten, officieren of diplomaten.

Een bijkomend probleem was dat de Romeinse legioenen slechts mochten bestaan uit Romeinse burgers. En daar was na tientallen jaren van burgeroorlogen een schreeuwend gebrek aan. Daarnaast hadden de onzekere tijden geleid tot een afbraak van oude culturele normen. Hooggeplaatste mannen zagen weinig reden om te trouwen en leidden losbandige levens. En iemand was in Augustus’ ogen al snel losbandig.

thomas-coutures-romans-of-the-decadenceNegatieve kinderbijslag
Om normen en waarden af te dwingen besloot Augustus een aantal vergaande wetten door te voeren. Deze wetten waren vooral gericht op het promoten van het huwelijk en het beboeten van kinderloosheid. Bij het niet hebben van kinderen zouden mannen en vrouwen een deel van hun erfenis moeten afgeven aan de staat. Bij het hebben van één kind mocht een man op jongere leeftijd al een politieke functie gaan vervullen. Als een vrouw drie kinderen had zou ze zelf zeggenschap krijgen over haar bezittingen, zonder dat er een daartoe aangestelde man tussen zou zitten. Het krijgen van veel kinderen was voor vrouwen dus een cruciale stap in de richting van meer vrijheden.

Huwelijksontduiking
Natuurlijk ontstonden er creatieve manieren om onder de wetten uit te komen. Een verloving stond wettelijk gezien gelijk aan een huwelijk, dus mannen verloofden zich massaal met jonge kinderen om onder boetes uit te komen.

Eiland der overspeligen
De zwaarste van de nieuwe straffen stond echter op overspel. De schuldige, of het nou een man of een vrouw was, verloor de helft van zijn/haar bezittingen en werd uit Rome verbannen. Liefst naar een onbewoond eiland. Augustus was hier zeer consequent in. Toen Julia, zijn enige dochter, waarmee hij overigens een zeer goede band had, betrapt was op overspel maakte hij een voorbeeld van haar. Ze werd verbannen en moest 5 jaar op een eiland van nog geen 2 vierkante kilometer leven.

In de oude TV-serie “I Claudius” is er een fantastische scene waarin Augustus alle mannen die met zijn dochter het bed hebben gedeeld confronteert.


Gepast beleid?
Alle wetgeving ten spijt lijken de historische gegevens niet te wijzen op een grote toename van de bevolking. Ook op de langere termijn leidde het beleid niet tot meer ‘gepast gedrag’. Augustus zelf leek zijn eigen wetten niet te breken, maar zijn opvolgers slaagden erin de definitie van decadentie tot nieuwe dieptes te laten zinken. Als Augustus dat had geweten had hij waarschijnlijk de Republiek direct weer in ere hersteld…

Wordt vervolgd: keizerin Livia, beroemd en berucht

Advertenties