Tags

Aah… Valentijnsdag! De dag van de liefde en de rozenindustrie, niet noodzakelijkerwijs in die volgorde. Wat doet dat onderwerp hier op een blog over het Romeinse Rijk, los van nogal goedkoop inspringen op een veel gegooglede datum, vraag je je af? Welnu, Sint Valentinus! Dat klinkt al wat Romeinser, niet waar?

De ondergrondse bisschop
Er doen verschillende verhalen de ronde over deze vroegchristelijke illustere heilige. Hij zou ergens in de 3e eeuw na Christus op het Italisch schiereiland geleefd hebben. Historische bronnen vertellen fantastische verhalen over zijn activiteiten. Hij zou als ondergrondse bisschop Christelijke stellen in het huwelijk hebben doen treden. Daarnaast maakte hij zich nuttig door blinde kinderen het zicht terug te geven en bekeerde hij een Romeinse rechter waarna deze alle opgesloten Christenen vrij liet.

Een fatale vergissing
Volgens dezelfde bronnen zou hij jammerlijk aan zijn eind zijn gekomen nadat hij had geprobeerd de Romeinse keizer Claudius II te bekeren. Gezien de anti-christelijke reputatie van deze keizer was dat een pijnlijke vergissing. Van het soort dat je maar één keer in je leven maakt. Het leidde tot een steniging en toen dat niet bleek te werken werd er naar een wat effectievere methode gegrepen. Valentinus werd onthoofd op 14 februari in het jaar 269… of was het 270? Of 273? Daar zijn de bronnen het dan weer niet over eens. De aan hem toegeschreven met bloemetjes versierde schedel staart nog altijd voor zich uit in een Romeinse kerk.

Het gezicht van de liefde.

De schedel toegeschreven aan Sint Valentinus.

 Ik ❤ historische bronnen
Oh die bronnen… je zou ze eeuwige en brandende liefde verklaren! Wat we weten over deze Valentinus komt uit teksten die eeuwen tot soms zelfs een millennium later geschreven zijn. Dit verklaart in ieder geval de sterke verhalen die zijn overgeleverd, maar als een rechtschapen archeoloog ben je haast wel verplicht de wat realistischer ogende informatie met een grote strooiwagen aan zout te nemen. Immers, de latere schrijvers hadden vaak alle reden om er een flinke dosis religieus enthousiasme tegenaan te gooien.

Een bijkomend probleem is bepalen welke Valentinus nu precies de Valentijnsdag-gerelateerde is. Er zijn maar liefst 11 heiligverklaarde Valentinussen (Valentinii?) bekend! Valentinus, afgeleid van valens, wat in het Latijn zoiets betekent als krachtig, was de Jan van de Romeinse oudheid.

Doorgeslagen hoofse liefde
Hoe het ook zij, de eerste koppeling tussen ‘onze’ liefdeValentinus en de romantische liefde bereikt ons pas in documenten uit de latere Middeleeuwen, de tijd van de hoofse liefde. Hier duiken de eerste vermeldingen op over een relatie tussen de naamdag (eigenlijk sterfdag) van Valentinus met de liefde. De hedendaagse wereld is, met dat beeld in gedachten, enigszins doorgeslagen.

De patroonheilige van wat?
Ja! Het is heel goed mogelijk dat er één of meerdere Valentinus/ii in het geheim Christelijke koppels trouwde(n). Maar ja, daar was je dan ook een geheime bisschop voor. Da’s deel van je takenpakket. Om daar nou voor eeuwig mee geassocieerd te worden is ook zowat.

Nee! Laten we met zijn allen stoppen met Sint Valentinus te zien als patroonheilige van de liefde. Gezien zijn einde vind ik persoonlijk dat hij beter op zijn plek is als beschermheilige van de makers van fatale vergissingen. Die kunnen best wel wat hulp gebruiken.

Advertenties