Tags

, , ,

De keizerlijke veiling
“Keizerspositie te koop! Koop uw plaats in de geschiedenis! Publieke veiling over een week. Wie wil het nou niet? Keizerspositie te koop!”

Praetorian_GuardSoldiers_basrelief_cropped

De Praetoriaanse Garde, afgebeeld op een reliëf uit de tijd van Augustus.

Zo moet het ongeveer geklonken hebben, de climax van een bizarre klucht rondom de troonopvolging in het jaar 193 na Christus. Marcus Aurelius was 13 jaar eerder overleden, zijn zoon Commodus het jaar ervoor. De meest recente keizer was Pertinax geweest, een veelbelovende man (zoon van een vrijgelaten slaaf) die puur op zijn vaardigheden carrière had gemaakt, een prestatie op zich in de Romeinse tijd. Helaas duurde zijn keizersperiode slechts 87 dagen. Hij werd vermoord door de Praetoriaanse Garde, zijn eigen regiment aan lijfwachten. De commandant van de garde organiseerde vervolgens een veiling om de keizerstitel voor zoveel mogelijk geld te verkopen!

Wie beschermt de keizer…
De Praetoriaanse Garde werd opgericht door Keizer Augustus. Hij besefte al in een vroeg stadium dat zijn leven voortdurend zou zijn overgeleverd aan corrupte generaals en muitende legioenen zolang hij zelf geen regiment lijfwachten tot zijn beschikking had. De soldaten van de Praetoriaanse Garde dienden als bodyguards, elite-eenheid en oproerpolitie tegelijkertijd.

…tegen zijn beschermers?
Een jonge (en behaarde!) Patrick Stewart als Sajenus in I Claudius.

Een jonge (en behaarde!) Patrick Stewart als Commandant Sajenus in I Claudius.

Het systeem werkte uitstekend, zolang Augustus aan de macht was tenminste. Zijn opvolger Tiberius was niet bijster geïnteresseerd in staatszaken en liet steeds meer zaken over aan de commandant van de garde, Sajenus. Een schrikbewind was het directe gevolg.

Maar natuurlijk kon het gekker. Na de moord op Caligula besloot de Praetoriaanse Garde dat het aan hen was om een opvolger uit te kiezen. Nog voordat de senaat de kans had gekregen om een keizer te kronen had de garde Claudius gekroond tot nieuwe keizer. Deze keuze was wellicht bepaald door Claudius’ reputatie als slapppeling (inderdaad, hij was geen hardvochtige machtswellusteling met lichtpsychotische buien). Hiermee leek hij een keizer die makkelijk onder de duim zou kunnen worden gehouden.

Maffia avant la lettre
Toen was het hek van de dam. Bij iedere troonswisseling eiste de Praetoriaanse Garde een steeds hoger geldbedrag. Nieuwe keizers, vaak nog wat wankel in hun nieuwe positie, betaalden grif voor de loyaliteit van hun eigen lijfwacht. Zwakkere keizers werden genadeloos afgeperst. Beschermgeld, zou je het kunnen noemen.

-“Betaal ons, en wij zorgen ervoor dat u niets overkomt.”

-“Het is een gevaarlijke wereld…  Er kunnen overal samenzweringen zitten. Maar als u ons betaalt zal u niets overkomen”

Of, wellicht de meest smerige:

-“Ons onderzoek wijst uit dat die rijke senator u dood wil hebben. Als u ons toestemming geeft hem en zijn familie te arresteren en zijn bezittingen in beslag te nemen krijgt u de helft van de opbrengst.”

Keizer te koop
De veiling in 193 was de meest absurde culminatie van deze trend. Waarom, moet men gedacht hebben, wachten tot er een nieuwe keizer op de troon zat voordat men geld kon vragen? Als je het spel goed speelde kon je het twee keer eisen! De uiteindelijke koper, een senator, werd er overigens (voorspelbaar genoeg) niet erg gelukkig van. Of in ieder geval niet voor lang. In juni van hetzelfde jaar werd hij onthoofd.

Korte regeerperiodes, de Praetoriaanse Garde vaarde er wel bij.

Het einde van de garde
Ruim een eeuw later, in 312 na Christus, vocht de Praetoriaanse Garde mee in de Slag van de Milvische Brug. Een veldslag, even ten noorden van Rome, tussen troonpretendenten Maxentius en Constantinus. Maxentius was gelegerd in Rome en was om die reden een logische kandidaat om door de Praetoriaanse Garde gesteund te worden. Maar de uiteindelijke winnaar van de veldslag was Constantinus.

800px-Porta_Preatoriana

De restanten van het Castro Praetoriana in Rome.

Deze laatste was niet geamuseerd over het feit dat de garde Maxentius had gesteund (al kan je je afvragen of je met de garde tégen je niet beter af was).

Als wraak liet hij de Praetoriaanse Garde ontbinden en vernietigde hij hun hoofdkwartier.

Dat zul je nou altijd zien. Doe je een keer waarvoor je betaald wordt…

Advertenties