Keizer Decius (Crisis in het Romeinse Rijk)

Tags

, , , , , ,

Even een terugblik: we zitten nu in het 249 na Christus. Deze serie begon in 235, met de dood van Alexander Severus. Er zijn dus 14 jaar verstreken. In die 14 jaar kwamen er zeven keizers voorbij, waarvan er niet één op natuurlijke wijze aan z’n einde kwam. Of je moet ‘gedood-worden-door-je-eigen-soldaten’ zien als een soort auto-immuunziekte. Want dat was het geval: de meeste keizers kwamen om het leven door aanslagen vanuit hun eigen legers.

Keizerlijke ééndagsvliegen

Wat maakte het Romeinse leger nu opeens zo ontbetrouwbaar? Daar zijn verschillende oorzaken voor te noemen. Één oorzaak is dat de keizerstitel niet meer die prestigeuze lading had. De keizers waren immers niet meer mannen uit een familie van keizers die generaties lang aan de macht waren geweest. Integendeel, een keizer was vaak een ambitieuze generaal die op het juiste moment de juiste legers onder zijn bevel had gehad en die een eigen fortuin had waarmee hij zijn soldaten aan zich kon binden. Het had weinig meer te maken met tradities en lange-termijnloyaliteiten.

post-431-1195853593

Het ééndagsvlieg-equivalent van een buste van een keizer die maar een maand aan de macht is.

Keizerfabriek

Een tweede oorzaak is dat de legioenen hadden ontdekt dat ze zelf keizers konden maken en, belangrijker nog, dat dit een lucratief verdienmodel was. Een keizer die in het zadel was geholpen door zijn legioenen was immers dankbaar en overlaadde zijn soldaten over het algemeen met giften. Maar dit werkte twee kanten op… als een keizer niet vrijgevig genoeg was (of als het geld simpelweg op was), waren de warme gevoelens snel bekoeld. Als de legionairs de macht hadden om zelf een keizer te maken, konden ze de keizerstitel net zo makkelijk weer afnemen door hem te laten vallen en een nieuwe (hopelijk vrijgevigere) generaal tot keizer te kronen.

Lucratieve machtswisselingen

In de loop van de derde eeuw werd dit een steeds sneller draaiende vicieuze cirkel. Een keizer die aan de macht kwam kocht de loyaliteit van zijn soldaten af met hogere bedragen dan zijn voorganger. Hiermee waren machtswisselingen een lucratief gebeuren geworden. Waarom zou je je dan als soldaat verzetten als er een nieuwe ambitieuze generaal een greep naar de macht deed? Je portemonnee was er blij mee!

Het was de perfecte perverse prikkel.

Prestigieuze tiran

Decius01

Decius had voor het poseren geen tijd om zijn helm af te zetten.

In deze sfeer werd Decius tot keizer gekroond en Philippus afgeserveerd. De nieuwe keizer begreep dat hij het keizerschap nieuw prestige in zou moeten blazen, om niet te eindigen als zijn voorgangers. Waarschijnlijk kondigde hij hierom de wet aan dat alle inwoners van het rijk verplicht waren om officiële offers te doen voor de veiligheid van het Romeinse rijk. Veel Christelijke inwoners van het rijk weigerden echter dit te doen, wat zou leiden tot de zogenaamde Vervolgingen van Decius, waarbij de weigerende Christenen gezien werden als verraders van het rijk. Voor de Katholieke Kerk staat Decius nog altijd bekend als brute tiran.

Terminale aandoening

De heerschappij van Decius werd verder vooral gekenmerkt door druk op de Donau-grens. In 250/251 is de eerste historisch overgeleverde aanval van de Gothen, het Noord-Europese volk dat Romeinse keizers nog eeuwenlang hoofdpijn zou bezorgen (en dat uiteindelijk onder Alaric Rome zou plunderen). Overal in de Romeinse Balkan gingen steden in vlammen op. De lokale Romeinse gouverneur haalde het zelfs in zijn hoofd om, gesteund door de Gothen, zichzelf tot tegenkeizer te kronen (een maand later was hij dood, waarmee maar weer wordt aangetoond dat het keizerschap in deze eeuw een terminale aandoening is).

Gothische doden

Decius en zijn zoon Herennius Etruscus (die naam hoef je niet te onthouden, halverwege deze alinea is hij dood) trokken met een nieuw hervormd leger ten strijde. Een veldslag bij het dorpje Abritus (in huidige noordoost Bulgarije) leek in eerste instantie goed te gaan voor de Romeinen (al stierf Herennius Etruscus aan het begin van de slag door een Gothische pijl (told you so!)). De Gothen, omsingeld en zonder hoop op ontsnappen, vochten met de moed der wanhoop. En met succes! Het Romeinse leger werd teruggeslagen en vervolgens uitgeroeid in de moerassen rond de Donau. Keizer Decius zelf kwam hierbij om het leven.

Cool_bow_and_arrow

Zoals ik me voorstel dat een Gothische pijl en boog er uit zien. De kans is groter dat je jezelf prikt dan de vijand. (bron: http://rwbyfanon.wikia.com/wiki/File:Cool_bow_and_arrow.jpg)

Een eerste keer voor alles

Decius heeft de twijfelachtige eer om de eerste Romeinse keizer te zijn die stierf tijdens een veldslag met een vijand van buiten het rijk. Toch wonderlijk dat dat zeldzamer is dan gedood worden door je eigen soldaten, toch?

Maar Decius had nóg een zoon, met de gezellige naam Hostilius. Als erfgenaam werd hij door de senaat tot keizer gekroond. De Romeinse legioenen benoemden echter generaal Trebonianus Gallus tot keizer.

Maar dat is een tragedie voor de volgende keer.

Advertenties